Yurt dışındaki işverenden döviz olarak alınan ücretin gelir vergisi istisnası

Türkiye'de oturup yurt dışındaki bir şirkete bordrolu çalışan kişilerin sayısı uzaktan çalışmayla birlikte arttı. Bu kişilerin ilk sorusu genellikle aynıdır: Maaşım Türkiye'de vergilendirilir mi? Gelir Vergisi Kanunu'nun 23 üncü maddesinin 14 numaralı bendi, belirli şartlarla bu ücreti gelir vergisinden istisna eder. Uygulamada "yurt dışı maaş vergi istisnası" olarak bilinen bu hüküm yeni değildir; ancak şartları dar yorumlanır ve bir şartın bozulması istisnanın tamamen kaybedilmesi sonucunu doğurur.

Hüküm ve tarihçesi

Bent, 3239 sayılı Kanun'un 42 nci maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu'na eklenmiştir (RG 11.12.1985, sayı 18955). Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 147) (RG 09.02.1986, sayı 19014), istisnanın 01.01.1986 tarihinden sonra döviz olarak ödenen ücretlere uygulanacağını açıklar.

Hükme göre kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellef işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançlardan döviz olarak ödediği ücretler gelir vergisinden istisnadır. 6728 sayılı Kanun (RG 09.08.2016, sayı 29796) bu bende bölgesel yönetim merkezlerine ilişkin ikinci bir alt bent eklediği için temel hüküm bugün (a) alt bendi olarak anılır.

Kimler yararlanır?

İstisna çalışanın kim olduğuna değil, işverenin ve ödemenin niteliğine bakar. Seri No: 147 tebliğine göre ücret alanın tam mükellef ya da dar mükellef olması önem taşımaz. Bu nedenle Türk vatandaşı da Türkiye'de oturan yabancı da aynı şartlarla yararlanabilir. GİB özelgelerinde istisnanın uygulandığı tipik durumlar şunlardır:

• Yurt dışındaki bir şirkete iş sözleşmesiyle bağlı olarak evden çalışan kişiler,
• Türkiye'de ticari faaliyeti olmayan, giderleri yurt dışındaki merkezden karşılanan temsilcilik ve irtibat bürolarının çalışanları,
• Uluslararası kuruluşların Türkiye'de kazanç amacı gütmeyen ofislerinde çalışanlar.

İstisnanın şartları

GİB özelgelerinde aşağıdaki şartların birlikte sağlanması aranır:

Şartlardan biri bozulduğunda istisna, ücretin yalnızca bir kısmı için değil tamamı için kaybedilir. Ücretlerin genel vergilendirme kuralları için: Ücretlerin vergilendirilmesi

Kapsama girmeyen durumlar

• Faturayla çalışanlar. İstisna yalnızca hizmet akdine dayanan ücreti kapsar. Yurt dışındaki müşteriye serbest meslek makbuzu veya fatura düzenleyen kişinin geliri serbest meslek kazancıdır; bu kişi için hizmet ihracatı kazanç indirimi değerlendirilir: Hizmet ihracatı: KDV ve kazanç indirimi
• Türkiye'de proje yürüten işverenler. GİB, Türkiye'de yürütülen bir proje için yurt dışından fonlanan ücretin, işverenin Türkiye ile ilgisi olmayan yurt dışı kazancından ödenmediği gerekçesiyle istisnadan yararlanamayacağına karar vermiştir.
• Türkiye'deki şirkete yansıtılan ücretler. Ana şirketin ödediği ücret Türkiye'deki bağlı şirkete fatura edilir veya onun kazancından düşülürse istisna uygulanmaz.
• Türk lirası olarak yapılan ödemeler. İşveren ödemeyi Türk lirası olarak gönderiyorsa döviz şartı sağlanmaz.
• Türkiye'deki işverenin yurt dışına gönderdiği çalışanlar. Bu, ayrı kurallara bağlı farklı bir durumdur: Çalışanı yurt dışına göndermek

Benzer düzenlemelerle farkı

Sayısal örnekler

Örneklerde tutarlar varsayımsaldır; yıllık beyanda Türk lirasına çevirme için güncel kurlara bakın: Döviz çevirici

Örnek 1: Şartları sağlayan uzaktan çalışan

Ayşe, İstanbul'da oturuyor ve Türkiye'de hiçbir faaliyeti olmayan bir Alman şirketine iş sözleşmesiyle uzaktan çalışıyor. Şirket her ay 4.000 EUR'yu Almanya'daki hesabından Ayşe'nin Türkiye'deki döviz hesabına gönderiyor; ücret Türkiye'de kimseye yansıtılmıyor.

• Yıllık ücret: 4.000 EUR × 12 = 48.000 EUR
• Türkiye'de gelir vergisi: istisna
• Bu ücret için yıllık beyanname: verilmez

Örnek 2: Türkiye'de müşterisi olan işveren

Aynı şirket Türkiye'deki bir müşteriye yazılım satmaya ve Ayşe'nin çalışmasını bu müşteri projesine bağlamaya başlıyor. İşverenin Türkiye'de kazanç getiren faaliyeti doğduğu için istisna kaybedilir. Ücret Türkiye'de vergi kesintisine tabi tutulmadığından yıllık beyannameyle beyan edilir.

• Yıllık ücret: 48.000 EUR
• Varsayılan ortalama kur: 1 EUR = 45 TL
• Beyana konu ücret: 48.000 × 45 = 2.160.000 TL

Vergi, ücret tarifesine göre hesaplanır. Ücretin Türkiye'de bordroyla ödenmesi hâlinde ortaya çıkacak net tutarı karşılaştırmak için: Maaş hesaplama · Yıllık gelir vergisi beyannamesi

Örnek 3: Faturayla çalışan yazılımcı

Mehmet, ABD'li bir şirkete her ay 3.000 USD karşılığında fatura düzenliyor ve iş sözleşmesi yok. Geliri ücret değil serbest meslek kazancıdır; istisna uygulanmaz. Mehmet vergi mükellefiyeti açtırır, SGK açısından 4/b kapsamına girer ve şartları sağlıyorsa hizmet ihracatı kazanç indiriminden yararlanabilir.

Damga vergisi, beyanname ve çifte vergilendirme

• Damga vergisi: İstisna şartlarını sağlayan ücret ödemesi için GİB, damga vergisinin de aranmayacağını belirtmiştir.
• Beyanname: İstisna kapsamındaki ücret vergi kesintisine tabi değildir ve beyan edilmez. İstisna kaybedilirse, yurt dışından kesintisiz alınan ücret yıllık beyannameyle beyan edilir.
• Çifte vergilendirme: Türkiye'de oturan ve işini Türkiye'de yapan kişinin ücretini anlaşmalar kural olarak Türkiye'de vergilendirir; işverenin ülkesine vergileme hakkı tanımaz. GİB, Finlandiya ile yapılan anlaşmaya ilişkin bir özelgede bu durumda vergilendirmenin Türk iç mevzuatına göre yapılacağını belirtmiştir. İşverenin ülkesinde kesinti yapılıyorsa iade için Türkiye'den mukimlik belgesi gerekebilir: Çifte vergilendirme · ÇVÖA ve mukimlik belgesi

SGK tarafı

Gelir vergisi istisnası sosyal güvenlik yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Konu kısaca şöyledir:

• 4/a: Türkiye'de hizmet akdiyle çalışan kural olarak 4/a kapsamındadır ve bildirim işverenin yükümlülüğüdür. Türkiye'de tescilli iş yeri olmayan yabancı işveren için bu bildirim kendiliğinden yapılmaz; işverenin Türkiye'de iş yeri tescil ettirmesi ise vergi şartlarını da etkileyebilir.
• Sosyal güvenlik sözleşmesi: Sözleşme olan bir ülkeden geçici görevle gönderilen çalışan, görevlendirme belgesiyle kendi ülkesinde sigortalı kalabilir: Yabancı çalışanın sosyal güvenliği
• İsteğe bağlı sigorta: SGK'ya göre Türkiye'de ikamet eden, 18 yaşını dolduran ve zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan kişiler başvurabilir. Hizmet akdiyle çalışan birinin bu yola başvurup başvuramayacağı somut duruma göre SGK il müdürlüğünden teyit edilmelidir.
• 4/b: Yalnızca vergi mükellefi olan serbest çalışanlar için söz konusudur; ücretli çalışanlara uygulanmaz.

Yabancı şirketlerin Türkiye'de çalışan istihdam etme seçenekleri için: Yabancı şirketler için istihdam

Saklanacak belgeler

• İmzalı iş sözleşmesi ve varsa ekleri,
• İşverenin yurt dışındaki sicil kaydı ve adresi,
• İşverenden, Türkiye'de kazanç getiren faaliyeti ve iş yeri bulunmadığına dair yazı,
• Yurt dışındaki bordrolar veya ücret pusulaları,
• Her ödemenin yurt dışından döviz olarak geldiğini gösteren banka dekontları,
• Ücretin Türkiye'deki bir şirkete yansıtılmadığına dair yazı,
• Varsa SGK görevlendirme belgesi ve özelge.

Sık sorulan sorular

Yabancı uyrukluyum, Türkiye'de oturuyorum. Yararlanabilir miyim?

Evet. Tebliğe göre çalışanın tam ya da dar mükellef olması önemli değildir; bakılan şey işveren ve ödemedir.

Maaşım Türkiye'deki hesabıma döviz olarak geliyor, sonra bozduruyorum. Sorun olur mu?

Şart, işverenin ödemeyi döviz olarak yapmasıdır. Döviz olarak gelen tutarı sonradan Türk lirasına çevirmeniz ödemenin niteliğini değiştirmez; işverenin Türk lirası göndermesi ise şartı bozar.

Freelance çalışıyorum, istisnadan yararlanabilir miyim?

Hayır. İstisna yalnızca ücreti kapsar. Faturalı gelir serbest meslek kazancıdır; hizmet ihracatı kazanç indirimine bakılmalıdır.

Yabancı şirketin Türkiye'deki yöneticisiyim. Ne değişir?

İş sözleşmesine dayanan yönetici ücreti de ücrettir ve aynı şartlar aranır. Ancak yöneticinin Türkiye'de şirket adına sözleşme yapması veya müşteri bulması, işverenin Türkiye'de iş yeri ya da faaliyeti olduğu sonucunu doğurabilir. Bu durumda önceden özelge istenmesi uygun olur.

Yıllık beyanname vermem gerekir mi?

İstisna kapsamındaki ücret beyan edilmez. Şartlardan biri bozulursa, yurt dışından kesintisiz alınan ücret yıllık beyannameyle beyan edilir.

İşverenimin ülkesi de vergi kesiyor. Ne yapmalıyım?

İşi Türkiye'de yapıyorsanız anlaşmalar kural olarak vergileme hakkını Türkiye'ye verir. Diğer ülkedeki kesintinin iadesi için o ülkenin kurallarına ve Türkiye'den alınacak mukimlik belgesine bakılır.

Damga vergisi ödenir mi?

İstisna şartlarını sağlayan ücret ödemesi için GİB, damga vergisinin de aranmayacağını belirtmiştir.

Emin değilsem ne yapmalıyım?

Gelir İdaresi'nden özelge istenebilir. Özelge, yalnızca başvuran kişi ve başvurudaki olaylar için bağlayıcı bir yorum sağlar.

Yasal dayanak: Gelir Vergisi Kanunu (193) md. 23/14; Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 147) ve (Seri No: 293); Damga Vergisi Kanunu (488); Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510) md. 4 ve 50.