Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve mukimlik belgesi
Türkiye'nin çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının işleyişi, mukimlik belgesinin işlevi, yurt dışı ödemelerde stopaj, Türkiye'den mukimlik belgesi alma, yurt dışında ödenen verginin mahsubu, işyeri kavramı ve uygulama adımları.
Bir Türk şirketi Alman bir danışmana ücret ödediğinde ya da Türkiye'de yaşayan biri İngiltere'deki şirketinden kâr payı aldığında, aynı gelir üzerinde iki ülke de vergi talep edebilir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (ÇVÖA), bu durumda hangi ülkenin ne kadar vergi alabileceğini belirler.
Anlaşmalar nasıl çalışır?
Türkiye'nin çok sayıda ülkeyle yürürlükte olan anlaşması vardır. Anlaşmalar genellikle OECD model anlaşmasına dayanır ve gelir türlerine göre kurallar koyar:
| Gelir türü | Anlaşmalarda genel yaklaşım |
|---|---|
| Ticari kazanç | Yalnızca şirketin mukim olduğu ülkede vergilendirilir; diğer ülkede işyeri varsa o işyerine atfedilen kazanç orada vergilendirilebilir |
| Kâr payı | Kaynak ülke de vergi alabilir, ancak oran anlaşmayla sınırlanır |
| Faiz | Kaynak ülkenin vergisi anlaşmadaki oranla sınırlanır |
| Gayrimaddi hak bedeli (royalti) | Kaynak ülkenin vergisi anlaşmadaki oranla sınırlanır |
| Serbest meslek | Genellikle kişinin mukim olduğu ülkede; diğer ülkede sabit yer veya belirli süre kalış varsa orada da |
| Ücret | Çalışmanın yapıldığı ülke vergi alabilir; 183 gün kuralı gibi istisnalar vardır |
| Gayrimenkul geliri | Gayrimenkulün bulunduğu ülkede vergilendirilebilir |
Anlaşma hükümleri, Türk mevzuatındaki hükümlerden önce uygulanır; ancak anlaşma vergi yükü getirmez, yalnızca sınırlar.
Yurt dışına ödeme yaparken
Türkiye'deki bir şirket, yurt dışındaki bir kişiye ücret, lisans bedeli, faiz veya kâr payı öderken Türk mevzuatına göre stopaj yapar. Anlaşmadaki daha düşük oranı uygulayabilmek veya hiç stopaj yapmamak için:
- Ödeme yapılan kişinin, kendi ülkesinin yetkili makamından aldığı mukimlik belgesinin aslı veya onaylı örneği ile Türkçe tercümesi temin edilir.
- Belge, ödemenin yapıldığı takvim yılı için geçerli olmalıdır; her yıl yenilenmelidir.
- Belge, Türk şirketinin dosyasında saklanır ve inceleme hâlinde ibraz edilir.
Belge yoksa Türk mevzuatındaki oran uygulanır; sonradan belge temin edilirse fazla kesilen verginin iadesi için başvurulabilir.
Yurt dışındaki platformlara ödenen reklam bedelleri gibi özel durumlar için: Yurt dışı reklam faturası · Yurt dışı reklam stopajı
Ayrıca hizmetin Türkiye'de yararlanılması hâlinde sorumlu sıfatıyla KDV beyanı gündeme gelir; bu, ÇVÖA'dan bağımsızdır.
Türkiye'den mukimlik belgesi almak
Türkiye'de mukim bir şirket veya kişi, yurt dışından elde ettiği gelirde karşı ülkenin stopajını azaltmak için Türk vergi idaresinden mukimlik belgesi alabilir. Başvuru, Gelir İdaresi'nin çevrim içi hizmetlerinden veya bağlı olunan vergi dairesinden yapılır. Karşı ülke, kendi formunun Türk vergi idaresince onaylanmasını da isteyebilir.
Yurt dışında ödenen verginin mahsubu
Tam mükellefler, yurt dışında elde ettikleri ve Türkiye'de beyan ettikleri kazançlar için yurt dışında ödedikleri vergileri, belirli şartlarla ve Türkiye'de o kazanca isabet eden vergiyle sınırlı olarak mahsup edebilir. Yurt dışında ödenen verginin belgelenmesi gerekir.
İşyeri riski
Yurt dışındaki bir şirketin Türkiye'de sürekli bir yeri, temsilcisi veya uzun süreli projesi varsa, Türkiye'de işyeri oluşmuş sayılabilir. Bu durumda o işyerine atfedilen kazanç Türkiye'de vergilendirilir. Aynı risk, Türk şirketlerinin yurt dışındaki faaliyetleri için de geçerlidir: Çalışanı yurt dışına göndermek
Uygulama adımları
- Karşı ülkeyle anlaşma var mı ve yürürlükte mi?
- Gelirin anlaşmadaki türü nedir?
- Mukimlik belgesi temin edildi mi, yıl itibarıyla geçerli mi?
- Stopaj oranı doğru uygulandı ve muhtasarda beyan edildi mi? Stopaj hesaplama
- Sorumlu sıfatıyla KDV gerekiyor mu?
Uluslararası vergi konularında hizmetimiz: Çifte vergilendirme
Yasal dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.94 ve 123; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.30 ve 33; ikili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları; Anayasa m.90.