Türkiye, 90'a yakın ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması (ÇVÖA) imzalamıştır. Anlaşmalar, aynı gelirin iki ülkede birden tam vergilendirilmesini önler: ya vergileme hakkını tek ülkeye verir ya da stopaj oranlarını sınırlar ve diğer ülkede ödenen verginin mahsubunu sağlar. Güncel liste ve anlaşma metinleri Gelir İdaresi'nin mevzuat sayfasında yayımlanır.
Yurt dışına yapılan ödemelerde Türkiye'deki vergiler
Türkiye'deki bir şirket yurt dışındaki bir kişi veya şirkete ödeme yaptığında iki vergi gündeme gelir:
| Ödeme | İç mevzuatta stopaj | KDV (sorumlu sıfatıyla) |
|---|---|---|
| Kâr payı | %15 | — |
| Şube kârının ana merkeze aktarımı | %15 | — |
| Lisans, royalty, yazılım kullanım hakkı | %20 | %20 (2 No.lu beyanname) |
| Serbest meslek, danışmanlık hizmeti | %20 | %20 |
| Yurt dışındaki bankalardan alınan kredilerin faizi | %0 | — |
| Diğer dar mükelleflerden alınan kredi faizi | %10 | — |
| Taşınmaz kirası | %20 | Duruma göre |
Anlaşma oranları: ÇVÖA varsa stopaj, anlaşmadaki oranla sınırlanır (örneğin kâr payında %5–%15, faiz ve lisans bedelinde genellikle %10 civarı; serbest meslek kazancında karşı tarafın Türkiye'de sabit yeri yoksa Türkiye'de vergi alınmayabilir). Her anlaşmanın oranı ayrıdır; ödemeden önce ilgili anlaşma kontrol edilmelidir.
Şart: Anlaşmadan yararlanmak için ödemeyi alanın, kendi ülkesinin vergi idaresinden aldığı mukimlik belgesinin aslı veya onaylı örneği ve Türkçe tercümesi ödemeden önce alınmalıdır. Belge yoksa iç mevzuat oranında stopaj yapılır.
KDV anlaşmaların kapsamında değildir: yurt dışından alınan hizmetlerde KDV'yi Türkiye'deki alıcı beyan eder ve indirim hakkı varsa aynı ay indirir.
İlgili hesaplama: Stopaj (gelir vergisi kesintisi) hesaplama · Yurt dışı reklam faturası: stopaj ve KDV-2
Yurt dışında elde edilen kazançlar
- Yabancı vergi mahsubu: Yurt dışında ödenen vergi, aynı kazanç için Türkiye'de hesaplanan vergiyle sınırlı olarak mahsup edilir; belgelerin o ülkedeki Türk konsolosluğunca onaylanması gerekir. Mahsup edilemeyen kısım izleyen 3 hesap dönemine devredilebilir.
- Yurt dışı iştirak kazançları: Belirli şartlarla (en az %10 pay, 1 yıl elde tutma, asgari vergi yükü, Türkiye'ye transfer) kurumlar vergisinden istisna.
- Yurt dışı inşaat ve onarım işleri kazançları Türkiye'ye getirilmesi şartıyla istisna; bu işlerden doğan zararlar Türkiye'deki kazançtan düşülemez.
Kişilerin yerleşikliği
Türkiye'de ikametgâhı olan veya bir takvim yılında 6 aydan fazla kalan kişi tam mükelleftir. İki ülkede de yerleşik sayılan kişiler için anlaşmalardaki "bağlayıcı kurallar" (daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat ikamet, vatandaşlık) uygulanır. Ücretlerin vergilendirilmesi
Daimi işyeri
Yabancı bir şirketin Türkiye'de sabit bir işyeri veya şirket adına sözleşme yapan bağımlı bir temsilcisi varsa, bu işyerine atfedilen kazanç Türkiye'de vergilenir. İrtibat bürosu ve şirketsiz istihdam yapılarında bu risk ayrıca değerlendirilmelidir. Şube ve irtibat bürosu · Şirketsiz istihdam
Sosyal güvenlik sözleşmeleri
Türkiye'nin birçok ülkeyle yaptığı sosyal güvenlik sözleşmeleri, geçici görevlendirmelerde çalışanın kendi ülkesinin sigortasına bağlı kalmasını sağlayabilir. Bunun için görevlendirme başlamadan önce sigortalılık belgesi alınmalıdır.
Sık yapılan hatalar
- Mukimlik belgesini ödemeden sonra istemek veya süresi geçmiş belgeye dayanmak.
- Yurt dışı yazılım ve reklam alımlarında KDV'yi unutmak.
- Stopajı net ödemenin üzerine "brütleştirme" yapmadan hesaplamak (sözleşme net ödeme öngörüyorsa vergi brüt tutar üzerinden hesaplanır).
- Yabancı vergi mahsubunda konsolosluk onayı almamak.
Kaynaklar
193 sayılı GVK m.3–7, 94, 123; 5520 sayılı KVK m.5/1-b ve h, m.30, m.33; 3065 sayılı KDVK m.9; Gelir İdaresi Başkanlığı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları listesi; sosyal güvenlik sözleşmeleri (SGK).