Yurt dışındaki bir şirket Türkiye'de bir veya birkaç kişiyi çalıştırmak istediğinde üç yol vardır: Türkiye'de şirket veya şube kurmak, çalışanı bağımsız yüklenici olarak sözleşmeye bağlamak ya da yerel bir şirketin çalışanı resmen istihdam ettiği işveren hizmeti (Employer of Record, EoR) modeli. Her birinin vergi, SGK ve iş hukuku sonuçları farklıdır.
Kısa cevap
Türk hukukunda "EoR" adıyla özel bir düzenleme yoktur. Model, yerel işverenle çalışan arasındaki iş sözleşmesi ve yerel işverenle yabancı şirket arasındaki hizmet sözleşmesine dayanır. Model, fiilen bir işçi temini gibi işlerse (çalışan yerel işverenin hiçbir işinde değil, tamamen yabancı şirketin emrinde ve Türkiye'deki işyerinde çalışıyorsa) özel istihdam bürosu kuralları ve geçici iş ilişkisi sınırları gündeme gelebilir. Bu nedenle yapıyı fiili çalışma düzenine göre kurmak gerekir.
Hangi yapı size uygun?
| Durum | Uygun yapı |
|---|---|
| 1–3 kişi, satış yapmayan destek ve geliştirme ekibi, pazar testi | Hizmet sağlayıcı aracılığıyla istihdam veya irtibat bürosu |
| Türkiye'de müşteriyle sözleşme imzalayacak satış ekibi | Şirket veya şube (daimi işyeri riski) |
| Yazılım, tasarım gibi bireysel uzmanlar, kendi işini yapan | Bağımsız yüklenici (serbest meslek); işçi sayılma riskine dikkat |
| Uzun vadeli, büyüyen ekip | Şirket kuruluşu. Limited şirket kuruluşu |
Sorumluluk nerede?
| Konu | Yerel işveren | Yabancı şirket |
|---|---|---|
| İş sözleşmesi, SGK bildirimleri, bordro, vergi kesintisi | ✓ | |
| Kıdem ve ihbar tazminatı ödemesi | ✓ (sözleşmeyle yansıtılır) | |
| İş sağlığı ve güvenliği | ✓ | |
| Çalışma izni başvurusu (yabancı çalışan) | ✓ | |
| Aday seçimi, ücret belirleme, işin içeriği, performans | ✓ | |
| Fikri mülkiyet devri, gizlilik, kişisel verilerin yurt dışına aktarımı, fesih kararı | Sözleşmede birlikte düzenlenir |
Maliyet nasıl oluşur?
Brüt ücret + işveren SGK ve işsizlik primleri (teşviksiz %23,75) + yıllık izin ve kıdem tazminatı karşılığı + yan haklar + hizmet bedeli (sabit veya ücretin yüzdesi). Hizmet bedeline KDV eklenir; yurt dışındaki şirkete fatura edilen hizmet, şartları sağlarsa KDV'den istisna olabilir. Maliyeti brüt ücret üzerinden maaş hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Modelin ortadan kaldırmadığı riskler
- Daimi işyeri / daimi temsilci: Çalışan Türkiye'de yabancı şirket adına sözleşme müzakere ediyor veya imzalıyorsa, yabancı şirket Türkiye'de vergilendirilebilir.
- İş ilişkisinin yeniden nitelendirilmesi: Bağımsız yüklenici gibi görünen ama işçi gibi çalışan kişi için SGK ve vergi geriye dönük talep edilebilir.
- Fikri mülkiyet: Haklar önce yerel işverende doğar; yabancı şirkete devri yazılı olmalıdır.
- Kişisel veriler: Çalışan verilerinin yurt dışına aktarımı için KVKK'daki aktarım mekanizması baştan kurulmalıdır.
- İş güvencesi: 30 ve üzeri işçi çalıştıran işyerinde 6 aylık kıdemi olan çalışanın feshi geçerli neden gerektirir.
- Yabancı çalışan: Çalışma izni ve Türk çalışan oranı kuralları ayrıca uygulanır. Çalışma izni
İlgili hesaplama: Kıdem, ihbar ve izin ücreti
Süreç
Rol analizi ve maliyet modeli → sözleşmelerin hazırlanması → işe giriş ve SGK bildirimi → aylık bordro ve raporlama → ekip büyüdüğünde çalışanların yabancı şirketin Türkiye'de kuracağı şirkete devri. Türk vatandaşı bir çalışan için işe başlatma genellikle 2–4 hafta sürer; çalışma izni gerekiyorsa süre uzar.
Not: Büromuz bir özel istihdam bürosu değildir. Bu modelde bordro, SGK, vergi ve maliyet tarafını yürütüyor; yapıyı iş hukuku avukatıyla birlikte kuruyoruz.
Kaynaklar
4857 sayılı İş Kanunu (m.2 alt işveren, m.7 geçici iş ilişkisi, m.18 iş güvencesi); 4904 sayılı İŞKUR Kanunu (özel istihdam büroları); 5520 sayılı KVK ve 193 sayılı GVK (işyeri ve daimi temsilci); 6698 sayılı KVKK m.9; 3065 sayılı KDVK m.11–12 (hizmet ihracatı).