Kim öder?
Bir maaş bordrosunda iki taraf vardır ve kesintilerin bir kısmı brütten düşülür, bir kısmı brütün üstüne eklenir.
| Kalem | Oran (2026) | Kimin cebinden? | Kim yatırır? |
|---|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Çalışan (brütten kesilir) | İşveren |
| İşsizlik işçi payı | %1 | Çalışan | İşveren |
| Gelir vergisi | %15–%40 (kümülatif) | Çalışan | İşveren (stopaj) |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Çalışan | İşveren |
| SGK işveren payı | %21,75 (teşvikle %19,75 veya %16,75) | İşveren (brütün üstüne) | İşveren |
| İşsizlik işveren payı | %2 | İşveren | İşveren |
Hepsi izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle tek seferde beyan edilip ödenir. Çalışanın vergi dairesine ya da SGK'ya ayrıca bir şey ödemesi gerekmez.
Nasıl hesaplanır?
- SGK matrahı: Brüt ücret, en çok 297.270 TL (tavan).
- SGK ve işsizlik primi: Matrah × %15.
- Gelir vergisi matrahı: Brüt − SGK − işsizlik − (varsa) engellilik indirimi.
- Gelir vergisi: Matrah, yılbaşından itibaren biriken (kümülatif) matraha eklenerek tarifeye göre vergilenir; asgari ücrete isabet eden vergi (istisna) düşülür.
- Damga vergisi: Brüt × binde 7,59 − asgari ücretin damga vergisi (250,70 TL).
- Net: Brüt − SGK − işsizlik − gelir vergisi − damga vergisi.
Netten brüte hesapta araç, her ay için hedef nete ulaşan brütü kuruş hassasiyetinde arar; bu nedenle aynı net için yıl içinde brüt artar.
Örnek: brüt 50.000 TL, teşviksiz, Ocak
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| SGK %14 | 7.000,00 TL |
| İşsizlik %1 | 500,00 TL |
| GV matrahı | 42.500,00 TL |
| Gelir vergisi (6.375 − 4.211,33 istisna) | 2.163,67 TL |
| Damga vergisi (379,50 − 250,70) | 128,80 TL |
| Net | 40.207,53 TL |
| İşveren SGK %21,75 + işsizlik %2 | 11.875,00 TL |
| İşveren maliyeti | 61.875,00 TL |
Seçenekler ne değiştirir?
- Emekli (SGDP): Çalışandan %14 + %1 yerine %7,5 kesilir; işveren %24,75 öder, hazine teşviki uygulanmaz.
- Engellilik indirimi: Gelir vergisi matrahından ayda 12.000 / 7.000 / 3.000 TL düşülür (raporla belgelenen derece).
- BES (otomatik katılım): Prime esas kazancın %3'ü netten kesilip çalışanın emeklilik hesabına aktarılır; vergi değildir, çalışanın birikimidir.
- Teşvik: Yalnızca işveren maliyetini düşürür, çalışanın netini değiştirmez.
Sık sorulanlar
Neden ekim ayında maaşım düştü? Kümülatif matrah 190.000 veya 400.000 TL'yi geçince vergi oranı %20'ye, sonra %27'ye çıkar. Brüt aynı kalsa da net azalır. Grafikte işaretli aylar bunu gösterir.
Yemek kartı ve yol yardımı nete eklenir mi? Günlük 300 TL'ye kadar yemek ve 158 TL'ye kadar toplu taşıma bedeli vergiden istisnadır; aşan kısım ücrete eklenir. Yan haklar.
Birden fazla işverenden ücret alıyorum. Asgari ücret istisnası yalnızca bir işverende uygulanır. İkinci ve sonraki işverenlerden alınan ücretlerin yıllık toplamı GVK 86. maddedeki sınırı aşarsa mart ayında yıllık beyanname verilmesi gerekir; bu durumda bizimle hesaplayın.
Yasal dayanak
193 sayılı GVK m.23/18 (asgari ücret istisnası), m.31 (engellilik), m.94 ve m.103–104 (tarife ve kümülatif matrah); 5510 sayılı Kanun m.80–82 ve m.81/ı; 4447 sayılı Kanun m.49; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) sayılı tablo.