Kim öder?
Fazla çalışma ücretini işveren öder; ücret niteliğinde olduğu için normal maaş gibi SGK primine, gelir vergisine ve damga vergisine tabidir. Kesintiler maaş bordrosunda yapılır.
Kavramlar
| Kavram | Tanım | Ücret |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | Saatlik ücretin %50 fazlası (1,5 katı) |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altındaysa, sözleşme süresini aşıp 45 saate kadar olan çalışma | %25 fazlası (1,25 katı) |
| Ulusal bayram ve genel tatil çalışması | Resmî tatilde çalışma | Tatil ücretine ek olarak bir günlük ücret (toplam 2 gün) |
| Hafta tatili çalışması | 7 günlük dönemde 24 saatlik dinlenme verilmezse | Uygulamada fazla çalışma olarak ücretlendirilir |
Saatlik ücret = aylık brüt ÷ 225 saat (30 gün × 7,5 saat).
Sınırlar ve şartlar
- Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.
- İşçinin yazılı onayı gerekir; onay iş sözleşmesi yapılırken veya ihtiyaç doğduğunda bir kez alınır, her yıl yenilenmez. İşçi 30 gün önceden yazılı bildirimle onayını geri alabilir.
- Günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz.
- İşçi isterse fazla çalışma ücreti yerine her saat için 1,5 saat serbest zaman kullanabilir; 6 ay içinde verilmelidir.
- Fazla çalışma ücretinin ödenmemesinin cezası işçi başına 4.815 TL'dir (2026).
Örnek
Brüt 45.000 TL, ayda 10 saat fazla çalışma:
- Saatlik brüt = 45.000 ÷ 225 = 200 TL
- %50 zamlı saat = 300 TL → 10 saat = 3.000 TL brüt
- Kesintiler: SGK + işsizlik %15 (450 TL), gelir vergisi (dilime göre), damga vergisi (22,77 TL)
Yasal dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m.41 (fazla çalışma), m.44 (ulusal bayram ve genel tatil), m.47; İş Kanunu'na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği.