Türkiye'de yabancı bir kişinin çalışabilmesi için, işe başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan çalışma izni alınması gerekir. Başvuruyu işveren yapar; izin belirli bir işveren ve işyeri için verilir. İzinsiz yabancı çalıştırmanın cezası hem işverene hem çalışana kesilir ve yabancı için sınır dışı etme sonucu doğurabilir.
1. Genel değerlendirme kriterleri
Türk vatandaşı istihdamı
Her yabancı için işyerinde en az 5 Türk vatandaşı çalışması gerekir. Net satışları 50.000.000 TL ve üzeri olan işletmeler bu şarta bakılmaksızın 5 yabancıya kadar izin alabilir.
Mali yeterlilik
| İşletme | Şart |
|---|---|
| Bu yıl kurulan işletme | Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL |
| Faal işletme | Ödenmiş sermaye en az 500.000 TL veya net satış en az 8.000.000 TL veya ihracat en az 150.000 USD |
| İş ortaklığı | Ortaklardan birinin şartı sağlaması yeterli |
Ücret şartı (yabancı çalışanların ücretleri)
Yabancıya ödenecek ücret, başvuru tarihindeki brüt asgari ücretin en az aşağıdaki katı olmalıdır:
| Görev | Kat | 2026 brüt alt sınırı |
|---|---|---|
| Üst düzey yönetici, pilot | 5 | 165.150 TL |
| Mühendis, mimar | 4 | 132.120 TL |
| Birim veya işletme müdürü, diğer yöneticiler | 3 | 99.090 TL |
| Uzmanlık veya ustalık gerektiren işler | 2 | 66.060 TL |
| Ev hizmetleri ve diğer işler | 1 | 33.030 TL |
Bu tutarlar bordroya yansıyan brüt ücrettir; SGK bildirimi de bu ücret üzerinden yapılmalıdır. İzin aldıktan sonra daha düşük ücretle bildirim, uzatma başvurusunda ret sebebidir. Yabancı çalışanın işverene maliyetini maaş hesaplama aracında görebilirsiniz; vergisi ve SGK primi Türk vatandaşıyla aynıdır.
Yeni istisna (03.08.2026'dan itibaren)
Son üç yıl içinde en az bir yıl Türkiye'de yasal çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma statüsüyle bulunmuş yabancılar için, işyeri başına 3 kişiye kadar istihdam ve mali kriter aranmaz. Bu yabancıların sayısı işyerindeki Türk çalışan sayısını geçemez.
2. Şirket ortağı yabancılar
- Şirketin ödenmiş sermayesi en az 500.000 TL,
- Yabancının sermaye payı en az 500.000 TL ve ortaklık oranı en az %20,
- İşyerinde en az 5 Türk vatandaşı (ilk izin şerhli verilir; ilk iznin 7. ayından itibaren her ay aranır).
Sermayesi en az 100.000 USD olan ortaklar bu iki şarttan muaftır. Yabancı ortaklı şirket kuruluşu için: Yabancı yatırımcılar.
3. Sektöre özel kolaylıklar (özet)
- Bilişim: Yazılım geliştirme, veri tabanı, siber güvenlik gibi uzman bilişim pozisyonları istihdam ve mali kriterlerden muaftır.
- Ar-Ge ve tasarım merkezleri, teknoparklar: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın olumlu görüşüyle muaf.
- Turizm: En az 10 Türk vatandaşı çalıştıran belgeli turizm işletmeleri uzman ve usta pozisyonlarında istihdam kriterinden muaf; konaklama tesislerinde şube bazlı ek kotalar.
- İmalat, kanatlı ve geri dönüşüm: Şube başına her 5 Türk çalışana 1 yabancı (31.12.2027'ye kadar).
- Sağlık ve eğitim: Önce Sağlık Bakanlığı / MEB / YÖK ön izni gerekir.
- Ev hizmetleri: Çocuk, yaşlı, hasta bakımı için; işverenin gelir yeterliliği değerlendirilir.
4. Tüm kriterlerden muaf olanlar
Türk vatandaşının anne-babası veya çocuğu, en az 3 yıldır Türk vatandaşıyla evli olanlar, uzun dönem ikamet izni sahipleri, insani ikamet izni sahipleri, Türk soylu yabancılar, KKTC vatandaşları ve 03.08.2026'dan itibaren belirli izinlerle en az 8 yıl Türkiye'de bulunanlar. Muafiyet izni garanti etmez; belgeyle ispat gerekir.
5. Başvuru adımları
- İşveren e-Devlet ile e-İzin sistemine (ecalismaizni.csgb.gov.tr) kaydolur ve başvuruyu oluşturur.
- Yurt dışındaki yabancı: Türk konsolosluğuna çalışma vizesi başvurusu yapar; işveren 10 iş günü içinde e-İzin'de belgeleri tamamlar. Vize, izin onayı sonrası verilir.
- Türkiye'deki yabancı: En az 6 ay süreli geçerli ikamet izni varsa (öğrenci ikameti hariç) işveren doğrudan yurt içinden başvurur.
- Başvuru ücretli değildir; onaydan sonra çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli ödenir.
- Onay sonrası yabancının SGK işe giriş bildirgesi, Türk çalışanlarda olduğu gibi işe başlamadan önce verilmelidir. Başvuru süreci: Çalışma izni başvurusu.
Gerekli belgeler (tipik)
- Pasaport (en az 60 gün geçerli), biyometrik fotoğraf
- İş sözleşmesi veya işveren tarafından imzalanmış sözleşme taslağı
- Diploma ve meslek belgeleri (sağlık, mühendislik gibi mesleklerde denklik)
- İşverenin son yıl bilançosu ve gelir tablosu (vergi dairesi onaylı), ticaret sicili gazetesi
- Şirket ortağı başvurusunda ortaklık yapısını gösteren belgeler
Süreler
İlk başvuruda izin genellikle 1 yıla kadar, uzatmalarda 2 yıla, sonra 3 yıla kadar verilir. Uzatma başvurusu iznin bitiminden önceki 60 gün içinde ve en geç bitiş tarihinden önce yapılmalıdır. Kesintisiz 8 yıl yasal çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma izni başvurusu yapabilir.
Kaynaklar
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve uygulama yönetmeliği
- ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri (03.08.2026 değişiklikleriyle)
- Başvuru: ecalismaizni.csgb.gov.tr · Bilgi: calismaizni.gov.tr