Stopaj, bir gelir sahibine ödeme yapılırken o gelire ait verginin ödeyen tarafından kaynakta kesilmesi ve vergi dairesine yatırılmasıdır. Vergiyi ekonomik olarak gelir sahibi taşır, kesip yatırma sorumluluğu ise ödemeyi yapandadır. Kesilen vergi, gelir sahibi yıllık beyanname veriyorsa hesaplanan vergiden mahsup edilir; yani bir tür peşin ödemedir.
Stopaj ile KDV tevkifatı farklı şeylerdir. Stopaj gelir veya kurumlar vergisinin kaynakta kesilmesidir; KDV tevkifatı ise KDV'nin bir kısmının alıcı tarafından ödenmesidir. Ayrıntılı karşılaştırma: Stopaj ve tevkifat farkı.
Kimler stopaj yapmak zorundadır?
Kamu idareleri, ticari kazancını bilanço veya işletme esasına göre tespit edenler, serbest meslek erbabı, kurumlar, çiftçiler (defter tutanlar) ve benzerleri GVK 94'e göre vergi sorumlusudur. Bir şahıs (örneğin evini kiraya veren bir işçi) başka bir şahsa kira öderken stopaj yapmaz.
Gelir vergisi stopaj oranları (GVK 94)
| Ödeme | Oran | Kim keser? | Not |
|---|---|---|---|
| Hizmet erbabına ödenen ücretler | Gelir vergisi tarifesi (%15–%40) | İşveren | Asgari ücret kadar kısım istisna. Maaş hesaplama |
| Serbest meslek kazançları (mali müşavir, avukat, doktor, mimar…) | %20 | Ödemeyi yapan işletme | SMM hesaplama |
| Telif kazançları (yazar, besteci) | %17 | Ödemeyi yapan işletme | |
| İşyeri kirası (kiraya veren gerçek kişi) | %20 | Kiracı işletme | Kira stopajı |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri | %5 | Hakedişi ödeyen | Kurumlara yapılan ödemeler dahil |
| Tam mükellef gerçek kişilere ve dar mükelleflere kâr payı dağıtımı | %15 | Kâr payını dağıtan şirket | 22.12.2024'ten itibaren. Kâr payı vergisi · Kâr dağıtımı hesaplama |
| Zirai ürün alımları (çiftçiden) | %2 (hayvan ve hayvansal ürünlerde %1) | Alıcı işletme | Borsada satılanlarda %1 / %0,5 |
| Zirai hizmet ödemeleri | %2 | Alıcı işletme | |
| Esnaf muaflığından yararlananlara yapılan ödemeler | %2 | Alıcı işletme | |
| Mevduat faizi, repo, kira sertifikası getirisi | Vade ve araca göre değişir | Banka / aracı kurum | Oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir |
Kurumlar vergisi stopajı (KVK 15, 30)
Kurumlara yapılan ödemelerde stopaj sınırlıdır. Başlıcaları: yıllara yaygın inşaat hakedişleri (%5), dar mükellef kurumlara yapılan serbest meslek, gayrimenkul kirası ve lisans ödemeleri (%20 civarı; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına göre azalabilir) ve dar mükellef kurumlara kâr payı dağıtımı (%15). Türkiye'de tam mükellef bir şirketten kiraladığınız işyerinde stopaj yapılmaz; şirket kira faturasına KDV ekler.
Brütten nete veya netten brüte hesap: Stopaj hesaplama
Kim öder, kim yatırır, kim mahsup eder?
Örnek: işyeri kirası. Bir limited şirket, işyerini bir şahıstan aylık brüt 30.000 TL'ye kiralıyor.
| Adım | Ne olur? |
|---|---|
| Kiracı (şirket) | Mal sahibine 24.000 TL öder, 6.000 TL stopajı keser |
| Kiracı (şirket) | 6.000 TL'yi ertesi ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle yatırır |
| Kiracı (şirket) | Gider olarak 30.000 TL yazar |
| Mal sahibi (şahıs) | Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi verir; 360.000 TL brüt kiradan hesaplanan vergiden yıl içinde kesilen 72.000 TL'yi mahsup eder |
Örnek: serbest meslek makbuzu. Mali müşavir, şirkete brüt 20.000 TL + KDV ücret keser. Şirket 4.000 TL stopaj kesip 16.000 TL + 4.000 TL KDV = 20.000 TL öder. Stopajı muhtasarla şirket yatırır; KDV'yi mali müşavir kendi beyannamesiyle öder.
Damga vergisi (488 sayılı Kanun)
| Kâğıt | Oran |
|---|---|
| Ücret, maaş ve tazminat ödemeleri (kıdem, ihbar dahil) | Binde 7,59 |
| Belli parayı ihtiva eden sözleşmeler (kira sözleşmesi dahil) | Binde 9,48 (kira sözleşmelerinde binde 1,89) |
| Bilanço | Sabit tutar, her yıl yeniden belirlenir |
Asgari ücrete isabet eden damga vergisi istisnadır (2026'da aylık 250,70 TL). Tüm oran ve maktu tutarlar: Damga vergisi hesaplama.
Ödeme ve beyan zamanı
Stopajlar, ödemenin yapıldığı ayı izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilip ödenir. Vergi takvimi.