Kim öder?
Serbest meslek makbuzunda (SMM) iki farklı vergi vardır ve kim tarafından ödendikleri farklıdır:
| Vergi | Oran | Ekonomik yükü kim taşır? | Kim yatırır? |
|---|---|---|---|
| Gelir vergisi stopajı | %20 (alıcı işletmeyse) | Serbest meslek erbabı | Müşteri (muhtasarla) |
| KDV | %20 (bazı mesleklerde %10) | Müşteri | Serbest meslek erbabı (KDV beyannamesiyle) |
| KDV tevkifatı (varsa) | KDV'nin 9/10'u vb. | Müşteri | Müşteri (2 No.lu KDV beyannamesiyle) |
Müşteri gerçek kişiyse (bir işletme değilse) stopaj yapılmaz, KDV yine eklenir.
Üç tutar, üç soru
- Brüt: Hizmetin vergiler hariç bedeli. Gider ve gelir hesabı bunun üzerinden yapılır.
- Net: Brüt − stopaj. Serbest meslek erbabının vergisinin bir kısmı peşin kesildikten sonra kalan.
- Tahsil edilecek: Brüt − stopaj + KDV (− tevkif edilen KDV). Banka hesabına yatacak tutar.
Örnek: şirkete brüt 20.000 TL
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 20.000 TL |
| Stopaj %20 (müşteri keser) | − 4.000 TL |
| Net ücret | 16.000 TL |
| KDV %20 | + 4.000 TL |
| Tahsil edilecek | 20.000 TL |
| Müşterinin toplam çıkışı | 24.000 TL (20.000 SMM'ye, 4.000 vergi dairesine) |
%20 stopaj ve %20 KDV'de brüt ile tahsil edilecek tutarın eşit çıkması tesadüf değildir: stopaj ve KDV birbirini dengeler.
Tevkifat ne zaman?
KDV tevkifatı yalnızca belirlenmiş alıcılara (kamu kurumları, bankalar, borsa şirketleri vb.) verilen danışmanlık, denetim, etüt-proje gibi hizmetlerde uygulanır (genellikle 9/10). Özel şirketlere verilen olağan hizmetlerde tevkifat yoktur. KDV tevkifat oranları.
e-SMM
Belirli sınırları aşan ve gönüllü geçen serbest meslek erbabı makbuzu e-SMM olarak düzenler; kâğıt makbuz düzenleyemez.
Yasal dayanak
GVK m.65 (serbest meslek kazancı), m.94/2-b (stopaj); KDV Kanunu m.9 ve KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3; VUK m.236 (serbest meslek makbuzu).