Ticaret siciline tescil ve vergi kaydı şirketin hukuken var olmasını sağlar; ancak birçok faaliyete başlamak için ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve sektöre özgü izinler gerekir. Ruhsatsız faaliyet, belediyece işyerinin mühürlenmesine ve idari para cezasına yol açar. Sağlık, gıda ve eğitim gibi alanlarda ise izin almadan faaliyet suç teşkil edebilir.
Hangi izinlerin gerektiği büyük ölçüde NACE faaliyet kodunuza ve işyerinin fiziki durumuna bağlıdır. Kuruluşta kod seçerken bunu birlikte değerlendiriyoruz: NACE kodu seçimi.
1. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı (belediye)
Dayanak: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (3572 sayılı Kanun). Ruhsat, işyerinin bulunduğu ilçe belediyesinden (büyükşehirde bazı türler için büyükşehir belediyesinden) alınır.
| İşyeri türü | Örnek | Süreç |
|---|---|---|
| Sıhhi müessese (çevreye zarar vermeyen) | Ofis, büro, mağaza, kafe (alkolsüz), kuaför | Beyan esası: başvuru günü ruhsat verilir; denetim 1 ay içinde yapılır |
| Gayrisıhhi müessese (1., 2., 3. sınıf) | Atölye, imalathane, oto tamir, fırın | Yer seçimi, çevre ve sağlık uygunluğu; heyet incelemesi |
| Umuma açık istirahat ve eğlence yeri | Restoran (alkollü), bar, internet kafe, düğün salonu | Belediye + emniyet / kolluk görüşü |
Başvuruda genellikle istenenler: Başvuru formu, tapu veya kira sözleşmesi, yapı kullanma izin belgesi (iskân), itfaiye uygunluk raporu (çoğu işyeri için), vergi levhası veya ticaret sicil kaydı, mesul müdür / sorumlu personel belgeleri (gerekiyorsa), engelli erişimi ve otopark durumu.
Sanal ofis veya paylaşımlı ofiste yalnızca kanuni merkez gösteriliyorsa ve orada fiziken faaliyet yürütülmüyorsa, genellikle ayrı ruhsat gerekmez; ancak ofis işletmecisinin ruhsatı ve kira sözleşmesi saklanmalıdır.
2. Sağlık Bakanlığı izinleri
| Faaliyet | İzin / kayıt |
|---|---|
| Muayenehane, poliklinik, tıp merkezi, hastane | Özel sağlık kuruluşu ruhsatı ve faaliyet izni (İl Sağlık Müdürlüğü) |
| Tıbbi cihaz satışı, ithalatı, üretimi | ÜTS (Ürün Takip Sistemi) firma ve ürün kaydı; satış merkezlerinde yetki belgesi |
| Kozmetik üretimi ve ithalatı | ÜTS kozmetik kaydı, sorumlu teknik eleman |
| Optisyenlik, eczane | Ruhsat ve sorumlu personel şartları |
| Güzellik merkezi (lazer gibi tıbbi cihazlı) | Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygunluk; tıbbi uygulamalar için hekim |
| Sağlık turizmi aracılığı | Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi |
3. Gıda işletmeleri (Tarım ve Orman Bakanlığı)
5996 sayılı Kanun'a göre her gıda işletmesi faaliyete başlamadan İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne kayıt olur (İşletme Kayıt Belgesi). Et, süt, su ürünleri gibi hayvansal gıda üretenler Onay Belgesi alır. Restoran ve kafeler de gıda işletmesi sayılır. Alkollü içki satışı için ayrıca Bakanlığın Tütün ve Alkol Dairesi satış belgesi gerekir.
4. Ticaret Bakanlığı ve diğer kurumlar
| Faaliyet | Belge |
|---|---|
| Emlak danışmanlığı | Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi (yetkili kişide mesleki yeterlilik) |
| Oto galeri, ikinci el araç | İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgesi |
| E-ticaret | ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi) kaydı; KEP adresi |
| Seyahat acentası | Kültür ve Turizm Bakanlığı belgesi ve TÜRSAB üyeliği |
| Konaklama tesisi | Turizm işletme belgesi (Bakanlık) veya belediye belgesi |
| Kargo, kurye | BTK posta hizmet sağlayıcı yetkilendirmesi |
| Özel eğitim kurumu, kurs | Milli Eğitim Müdürlüğü kurum açma izni |
| Özel güvenlik şirketi | İçişleri Bakanlığı faaliyet izni |
| Yük taşımacılığı | Ulaştırma Bakanlığı yetki belgesi (K, L, R vb. türler) |
| İş ve meslek danışmanlığı, özel istihdam bürosu | İŞKUR izni |
| Çevre izni gerektiren tesisler | Çevre izni / lisansı (Çevre, Şehircilik Bakanlığı) |
| Oto servis, tamirhane | TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi |
| Sanayi işletmeleri | Sanayi sicil belgesi (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) ve kapasite raporu (oda); ücretler: Ticaret sicili harç ve ücretleri |
5. Her şirket için ortak yükümlülükler
- Vergi levhası ve yoklama: Kuruluştan sonra vergi dairesi işyerini yerinde kontrol eder.
- e-Tebligat ve KEP: Şirketler için zorunludur.
- İş sağlığı ve güvenliği: İlk çalışanla birlikte iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti (6331 sayılı Kanun), risk değerlendirmesi.
- SGK işyeri bildirgesi: İlk sigortalı çalıştırıldığı gün.
- Tabela: Belediye ilan reklam vergisi; ruhsatta tabela bilgisi.
- KVKK: Kişisel veri işleyen her işletme aydınlatma metni hazırlar; belirli eşikleri aşanlar VERBİS'e kaydolur.
Pratik sıralama
- Faaliyet konusunu ve NACE kodunu netleştirin.
- Kira sözleşmesini imzalamadan önce iskân, itfaiye ve imar durumunu kontrol edin; gayrisıhhi faaliyette yer seçimi kritik.
- Şirketi kurun (Şirket kuruluşu).
- Ruhsat ve sektörel izin başvurularını paralel yürütün.
- Ruhsat gelmeden faaliyete başlamayın; belediye denetimi genellikle ilk aylarda yapılır.