NACE kodu nasıl seçilir, neyi etkiler?
Şirket kuruluşunda seçilen faaliyet kodu; KDV oranı uyumu, SGK tehlike sınıfı, İSG, ruhsat ve teşvikler; yanlış koddan doğan riskler ve değişiklik.
NACE (Avrupa Topluluğu Ekonomik Faaliyetler Sınıflaması), Türkiye'de vergi dairesi, ticaret sicili ve SGK tarafından kullanılan faaliyet kodudur. Altı haneli bir kod (ör. 69.20.xx muhasebe faaliyetleri ailesi) işletmenin ana faaliyetini tanımlar.
Kod neyi etkiler?
| Alan | Etkisi |
|---|---|
| Vergi | Faaliyetin KDV oranı ve kod uyumu, sektör bazlı risk analizleri, e-Fatura zorunluluğu (ör. e-ticaret, gayrimenkul) |
| SGK | İşyerinin tehlike sınıfı; 5 puanlık imalat teşviki yalnızca imalat kodlarında |
| İSG | Az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli sınıfa göre iş güvenliği uzmanı ve hekim süreleri |
| Ruhsat | Sıhhi veya gayrisıhhi müessese, sektörel izinler. İzinler ve ruhsatlar |
| Teşvik ve hibe | KOSGEB, kalkınma ajansı, yatırım teşvikleri belirli kodlarla sınırlı |
| Çalışma izni | İmalat, turizm, bilişim kodlarına özel kriterler. Çalışma izni |
Nasıl seçilir?
- Gelirin en büyük kısmı hangi işten gelecek? Ana kod odur.
- Yan faaliyetler ek kod olarak bildirilir ve esas sözleşmenin amaç-konu maddesinde yer alır.
- Fiilî durumla uyum: Bir yazılım şirketinin ana kodu "toptan ticaret" olarak bırakılırsa, SGK tehlike sınıfı ve teşvik hakları yanlış belirlenir.
- KDV oranı uyumu: Faturada uygulanan KDV oranı ile kodun olağan oranı uyuşmalıdır. Uyumsuzluk, KDV iadesi ve risk analizinde soru işareti yaratır.
Örnekler
| Faaliyet | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| Kafe / restoran | Yeme-içme hizmeti (%10 KDV); gıda işletmesi kaydı; alkollü satış ayrıca izin |
| Yazılım geliştirme | Bilişim kodu; teknopark ve Ar-Ge teşvikleri; yabancı uzman için çalışma izni kolaylığı |
| E-ticaret | Perakende kodu + e-ticaret; ETBİS kaydı; e-Fatura sınırı daha düşük |
| İnşaat | Çok tehlikeli sınıf; yıllara yaygın inşaatta %5 stopaj |
| Atölye / imalat | Gayrisıhhi müessese ruhsatı; 5 puan SGK teşviki |
Faaliyetinize uygun kodu İstanbul Ticaret Odası'nın faaliyet konusuna göre NACE kodu arama ekranında anahtar kelimeyle bulabilirsiniz. İTO'nun meslek grupları ve NACE kodları rehberi de hangi kodun hangi meslek komitesine bağlandığını gösterir.
e-Belgelerde NACE ve KDV oranı kontrolü
GİB, 16.03.2026 tarihli e-Belge duyurusuyla özel entegratörler üzerinden gönderilen e-belgelerde sicil ve faaliyet kodu kontrollerinin 1 Nisan 2026'dan itibaren zorunlu olacağını açıkladı. Duyuruda, faturadaki KDV oranının satıcının NACE koduna göre kontrol edilmesi de planlanan sistem kontrolleri arasında yer aldı; faaliyet koduna uymayan orandaki faturaların sistemce reddedilmesi öngörülüyor. Bu kontrolün uygulamaya alınma takvimi sonradan ertelendi; güncel durumu GİB e-Belge duyurularından izleyin.
Pratikte yapılması gerekenler:
- Vergi levhasındaki tüm faaliyet kodlarının fiilî satışlarla uyumlu olduğunu kontrol edin; farklı orana tabi ikinci bir faaliyet varsa ek kod olarak ekletin.
- Demirbaş satışı, gider yansıtma ve araç satışı gibi faaliyet konusu dışındaki işlemler için UBL-TR kod listesindeki 555 · KDV oran kontrolüne tabi olmayan satışlar kodu kullanılır.
- KDV oranı faaliyet koduna göre değil, satılan mal veya hizmete göre KDV mevzuatından belirlenir; NACE kodu yalnızca kontrol amacıyla kullanılır: KDV hesaplama
Kod değişikliği
Faaliyet değişirse üç kayıt birlikte güncellenir:
- Ticaret sicili: Yeni faaliyet esas sözleşmenin amaç-konu maddesinin dışında kalıyorsa önce sözleşme tadil edilir ve tescil ettirilir.
- Vergi dairesi ve SGK: Vergi levhasındaki faaliyet kodu değiştirilir; SGK işyeri tehlike sınıfı değişebilir ve İSG sözleşmelerinin güncellenmesi gerekir.
- Ticaret odası: İTO'da asıl NACE kodu değişikliği için NACE başvuru dilekçesi, vergi levhası ve noter onaylı imza örneği; ilave kod için dilekçe ve imza örneği ile [email protected] adresine veya Üyelik Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvurulur. İstenen kod sicildeki faaliyet konusuna uygun olmalıdır.
Ayrıntılı süreç: Ticaret sicil işlemleri · Kuruluşta seçim: Şirket kuruluşu
İlgili hesaplama: Şirket kuruluş maliyeti (İstanbul Ticaret Odası)