Her sigortalı için işe giriş bildirgesinde ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bir meslek kodu bildirilir. Kod, çalışanın diploması değil, işyerinde fiilen yaptığı iş esas alınarak seçilir. Sınıflandırma, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün ISCO-08 standardına dayanır ve Türkiye'de ulusal ayrıntıyla genişletilmiştir.
Kodun yapısı
Kod dört haneli ISCO birim grubu + nokta + iki haneli ulusal meslek biçimindedir (örnek biçim: 2411.xx). İlk hane ana meslek grubunu gösterir:
| İlk hane | Ana meslek grubu | Örnek işler |
|---|---|---|
| 1 | Yöneticiler | Genel müdür, şube müdürü, satış müdürü |
| 2 | Profesyonel meslek mensupları | Mali müşavir, mühendis, avukat, öğretmen, yazılım geliştirici |
| 3 | Teknisyenler, teknikerler ve yardımcı profesyonel meslek mensupları | Muhasebe elemanı, tekniker, satış temsilcisi |
| 4 | Büro hizmetlerinde çalışan elemanlar | Sekreter, ön büro, veri giriş, kasiyer |
| 5 | Hizmet ve satış elemanları | Satış danışmanı, aşçı, garson, kuaför, güvenlik görevlisi |
| 6 | Nitelikli tarım, ormancılık ve su ürünleri çalışanları | Bahçıvan, besici |
| 7 | Sanatkârlar ve ilgili işlerde çalışanlar | Elektrikçi, kaynakçı, terzi, mobilya ustası |
| 8 | Tesis ve makine operatörleri ve montajcılar | Forklift operatörü, şoför, makine operatörü |
| 9 | Nitelik gerektirmeyen meslekler | Temizlik görevlisi, depo işçisi, kurye |
| 0 | Silahlı kuvvetler mensupları |
Kodu nereden bulursunuz?
Güncel ve tam liste, e-Bildirge ekranında meslek kodu alanında arama yapılarak görülür; İŞKUR'un meslek sözlüğü de aynı sınıflandırmayı kullanır. Liste binlerce kalemden oluştuğu ve SGK tarafından güncellendiği için, bildirimde her zaman sistemdeki listeyi esas alın.
Neden önemli?
- Fiili hizmet zammı: Bazı ağır ve yıpratıcı işlerde (ör. belirli maden, radyasyon işleri) meslek kodu erken emeklilik hakkını etkiler.
- İş kazası ve meslek hastalığı: İncelemelerde çalışanın gerçek işi meslek koduyla karşılaştırılır.
- Ücret uyumu: Yüksek nitelik gerektiren bir meslek kodunun asgari ücretle bildirilmesi SGK risk analizinde dikkat çeker; mahkemelerde gerçek ücretin tespitinde delil olarak kullanılabilir.
- Yabancı çalışanlar: Çalışma iznindeki pozisyon ile SGK meslek kodu uyumlu olmalıdır. Çalışma izni.
Yanlış kodun cezası ve düzeltme
Meslek kodunun gerçeğe aykırı bildirilmesi, 5510 m.102'ye göre sigortalı başına asgari ücretin 1/10'u (2026: 3.303 TL), belge başına en çok bir asgari ücret idari para cezası gerektirir. İşveren hatayı kendiliğinden dilekçeyle düzeltirse ceza uygulanmaz. Görev değiştiğinde kod da güncellenmelidir. SGK cezası hesaplama.