Yabancı sermayeli şirketlerin E-TUYS bildirimleri
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamındaki şirketlerin E-TUYS yetkilendirmesi, yıllık Faaliyet Bilgi Formu, Sermaye Bilgi Formu, ortaklar listesi güncellemesi, süreler ve sık yapılan hatalar.
Türkiye'de şirket kuran ya da mevcut bir Türk şirketine ortak olan yabancı yatırımcılar, şirket kurulduktan sonra da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na düzenli bilgi vermek zorundadır. Bu bildirimler kâğıt üzerinde değil, Bakanlığın E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi) üzerinden, nitelikli elektronik sertifikayla (e-imza) yapılır.
Kimler kapsamda?
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'na göre yabancı ortağı bulunan şirketler ve yabancı şirketlerin Türkiye'deki şubeleri bu yükümlülüğün kapsamındadır. Tamamen Türk ortaklı bir şirket, hisse devri ya da sermaye artırımıyla yabancı ortak aldığında da kapsama girer. Yabancı ortağın payının küçük olması yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
İlk adım: E-TUYS yetkilendirmesi
Bildirimleri şirket adına yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir kullanıcı yapabilir. Şirket; yetkilendirme dilekçesi, noter onaylı taahhütname, kullanıcı yetkilendirme formu ve imza sirkülerini Bakanlığa gönderir. Yetki tanımlandıktan sonra bir ay içinde E-TUYS'ta şu alanlar doldurulur:
- Yatırımcı bilgileri,
- Ortak Listesi (yabancı ve yerli ortakların payları),
- Varsa Bağlı İştirakler.
Süreli bildirimler
| Ne zaman | Ne yapılır |
|---|---|
| Her yıl mayıs ayı sonuna kadar | Bir önceki yıla ait Faaliyet Bilgi Formu doldurulur |
| Sermaye artırımı veya azaltımından sonra bir ay içinde | Ortaklar Listesi güncellenir |
| Sermaye artırımı veya hisse devri nedeniyle ödeme yapıldıktan sonra bir ay içinde | Sermaye Bilgi Formu doldurulur |
| Ortaklar arasında veya dışarıya hisse devrinden sonra bir ay içinde | Ortaklar Listesi güncellenir |
| Unvan, vergi dairesi, iletişim bilgisi değiştiğinde | Bilgi doğrudan E-TUYS'ta güncellenir; vergi numarası değişikliği için belgeyle başvurulur |
Mayıs ayındaki yıllık form, kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği döneme denk gelir. Beyannamedeki bilanço ve gelir tablosu tutarlarıyla formdaki tutarların uyumlu olmasına dikkat edin: Kurumlar vergisi beyannamesi
Sermaye ödemesi ve kur
Yabancı ortak sermaye payını döviz olarak gönderebilir. Ticaret sicilinde sermaye Türk lirası olarak tescil edilir; döviz ödemesi, ödeme günündeki kurla Türk lirasına çevrilir. Sermaye Bilgi Formu'nda ödeme tarihi ve tutarı, banka kayıtlarıyla aynı olmalıdır. Kur farkının muhasebe kaydı için: Dövizli işlemler ve kur farkı · Döviz çevirici
Sık yapılan hatalar
- Yetkilendirmeyi hiç yapmamak: Şirket kurulduğu hâlde E-TUYS kullanıcısı tanımlanmamışsa yıllık form da verilemez.
- Hisse devrini yalnızca ticaret siciline bildirmek: Sicildeki değişiklik E-TUYS'a kendiliğinden geçmez; ortaklar listesi ayrıca güncellenmelidir.
- Mayıs sonunu kaçırmak: Form, kurumlar vergisi beyannamesinden ayrı bir yükümlülüktür.
- Yetkili kişinin ayrılması: E-TUYS yetkisi kişiye bağlıdır; yetkili ayrıldığında yeni kullanıcı tanımlanmalıdır.
Yabancı şirketlerin Türkiye'deki irtibat büroları için kurallar farklıdır; faaliyet raporu ve süre uzatımı ayrı bir izin sürecine bağlıdır: Şube ve irtibat bürosu
Yasal dayanak: Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu (4875); Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği, 1 Haziran 2018 tarihli ve 30438 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliklerle (md. 5 ve 15).