Türkiye'ye taşınan yabancılar için ilk yıl kontrol listesi

Türkiye'ye çalışmak, şirket kurmak ya da yaşamak için gelen yabancılar ilk aylarda pek çok kurumla muhatap olur. İşlemlerin bir kısmı diğerine bağlı olduğu için sırayla ilerlemek zaman kazandırır. Aşağıdaki liste, vergi ve sosyal güvenlik açısından önemli adımları zamana göre sıralar.

İlk hafta

Vergi kimlik numarası: Pasaportla herhangi bir vergi dairesinden alınır. Ev kiralamak, banka hesabı açmak ve abonelik yapmak için gerekir: Yabancılar için vergi numarası
Banka hesabı: Vergi numarası ve pasaportla açılır; bankalar ayrıca adres belgesi isteyebilir.
Telefon hattı: Yurt dışından getirilen telefonların Türkiye'de belirli süreden uzun kullanılması kayıt işlemine bağlıdır; hattı alırken bilgi alın.

İlk ay

İkamet izni başvurusu: Vize veya vizesiz kalış süresi dolmadan Göç İdaresi'ne yapılır. Başvuru için sağlık sigortası ve adres bilgisi istenir: İkamet izni
Kira sözleşmesi: Sözleşmenin yazılı olması ve kiranın banka üzerinden ödenmesi, ileride hem ikamet hem vergi işlemlerinde kanıt olur. Kira artışı yasal sınıra tabidir: Kira artış sınırı
Çalışma izni: Türkiye'de bir işverene bağlı çalışacaksanız işe başlamadan önce çalışma izni alınmalıdır. Geçerli çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer: Çalışma izni kriterleri

İkamet izni çıktıktan sonra

Yabancı kimlik numarası: 99 ile başlayan numara, vergi numarası olarak da kullanılır; bankaya ve işverene bildirin.
Adres kaydı: İkamet izni kartındaki adres değişirse, kurallara uygun süre içinde nüfus müdürlüğüne bildirilmelidir.
e-Devlet şifresi: PTT şubelerinden yabancı kimlik numarasıyla alınır. SGK hizmet dökümü, vergi borcu ve tebligatlar bu yolla izlenir.

İşe başlayanlar

İşveren, işe başlamadan önce SGK işe giriş bildirgesi verir; ücretten gelir vergisi ve prim kesilir: Türkiye'de çalışan yabancının sosyal güvenliği
Net ücreti ve kesintileri kontrol etmek için: Maaş hesaplama
Kendi şirketinizi kuracaksanız: Yabancılar Türkiye'de nasıl şirket kurar?

Altıncı aydan sonra: tam mükellefiyet

Aynı takvim yılında Türkiye'de kesintisiz altı ayı aşan süre kalan kişi, kural olarak Türkiye'de yerleşik kabul edilir ve tam mükellef olur. Belli ve geçici bir iş için gelenler gibi istisnalar vardır. Tam mükellefiyetin sonuçları:

Türkiye'deki gelirlerin yanında yurt dışında elde edilen gelirler de Türkiye'de vergilendirilebilir.
Gelirin elde edildiği ülkede ödediğiniz vergi, şartları sağlanırsa Türkiye'de hesaplanan vergiden düşülebilir.
İki ülke de sizi kendi mukimi sayıyorsa, iki ülke arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması hangi ülkenin öncelikli olduğunu belirler: ÇVÖA ve mukimlik belgesi

Ertesi yılın mart ayı: yıllık beyan

Beyan gerektiren bir geliriniz varsa (Türkiye'deki konut kirası, yurt dışından elde edilen kira veya serbest meslek geliri, birden fazla işverenden ücret gibi), yıllık gelir vergisi beyannamesi ertesi yılın mart ayında verilir: Yıllık gelir vergisi beyannamesi. Yurt dışındaki gelirlerin döviz tutarları, beyanda Türk lirasına çevrilir: Döviz çevirici

Türkiye'den ayrılırken

Vergi ve SGK borçlarını kapatın; e-Devlet'ten borç durumunu kontrol edin.
Kira sözleşmesini ve abonelikleri sonlandırın, depozito iadesini yazılı alın.
Türkiye'de ödenen sigorta primlerinin hizmet dökümünü indirin; sözleşmeli bir ülkeye dönüyorsanız emeklilikte işinize yarar.

Yasal dayanak: Gelir Vergisi Kanunu (193) md. 3–7; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (6458); Uluslararası İşgücü Kanunu (6735); Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510).