Yıllık gelir vergisi beyannamesi: kim verir, hangi gelirler girer?
Yıllık gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekenler, beyana giren ve girmeyen gelirler, indirimler, süre, ödeme taksitleri ve hazır beyan sisteminin kullanımı.
Türkiye'de gelir vergisi, kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği gelirlerin toplamı üzerinden alınır. Gelirlerin çoğu yıl içinde kaynakta (stopajla) vergilendirilir; yıllık beyanname ise eksik kalan vergiyi tamamlamak ya da fazla kesileni geri almak için verilen hesaplaşma belgesidir.
Süre ve ödeme
- 2026 yılı gelirleri için beyanname 1–31 Mart 2027 tarihleri arasında verilir.
- Hesaplanan vergi iki eşit taksitte ödenir: birinci taksit mart, ikinci taksit temmuz ayı sonuna kadar.
- Beyannamenin damga vergisi 1.189,50 TL'dir.
Kimler beyan vermek zorundadır?
Her durumda beyan verenler: Ticari kazanç (gerçek usulde), serbest meslek kazancı ve zirai kazanç (gerçek usulde) elde edenler. Bu kişiler zarar etseler bile beyanname verir.
Sınırı aşarsa beyan verenler:
| Gelir | Beyan durumu |
|---|---|
| Ücret | Tek işverenden alınan ve tamamı stopajla vergilendirilen ücret, çok yüksek tutarlar hariç beyan edilmez. Birden fazla işverenden ücret alanlar için ayrı kurallar vardır: Birden fazla işverenden ücret |
| Konut kira geliri | Yıllık 58.000 TL'yi aşan kısım beyan edilir (istisnanın başka şartları da vardır) |
| İşyeri kira geliri | Stopaja tabi tutulmuş olsa bile, toplam tutarı belirli sınırı aşarsa beyan edilir |
| Kâr payı | Şirketten alınan kâr paylarının yarısı istisnadır; kalan yarısı 22.000 TL'yi aşarsa beyan edilir |
| Değer artış kazançları | Ör. bir işletmeye ait olmayan gayrimenkulün 5 yıl dolmadan satışı; istisna tutarını aşan kazanç beyan edilir |
Kira geliri için ayrıntılı rehber: Kira geliri beyannamesi · Kâr payı: Şirketten kâr payı almak
Beyandan düşülen indirimler
Beyan edilen gelirden, belgelendirilmesi şartıyla bazı harcamalar düşülebilir:
- Eğitim ve sağlık harcamaları: Beyan edilen gelirin belirli bir oranına kadar; kişinin kendisi, eşi ve küçük çocukları için yapılan ve Türkiye'de gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinden alınan belgelerle.
- Şahıs sigorta primleri: Hayat ve şahıs sigortalarına ödenen primlerin bir kısmı, sınırlar içinde.
- Bağış ve yardımlar: Kanunda sayılan kurumlara yapılanlar, oran sınırları içinde: Bağış, sponsorluk ve reklam giderleri
- Engellilik indirimi: Engellilik derecesine göre yıllık tutar.
Yıl içinde kesilen vergiler
Kira, serbest meslek veya kâr payı üzerinden yıl içinde kesilen stopajlar, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir. Ticari ve serbest meslek kazancı sahiplerinin ödediği geçici vergiler de aynı şekilde düşülür. Mahsup edilemeyen tutar, şartları varsa iade alınabilir.
Hazır beyan sistemi
Kira, ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı beyan edecek kişiler, GİB'in Hazır Beyan sistemini kullanabilir. Sistem, bankalardan ve işverenlerden gelen bilgilerle beyannameyi kısmen doldurur; sizin işiniz bu bilgileri kontrol etmek ve eksikleri tamamlamaktır. Ticari ve serbest meslek kazancı olanlar beyannameyi e-beyanname ile, genellikle mali müşavirleri aracılığıyla verir.
Hesap örneği
Vergiyi kabaca hesaplamak için gelir vergisi dilimi aracını kullanabilirsiniz. 2026 tarifesinde ilk dilim 190.000 TL'ye kadar %15'tir; gelir arttıkça oran kademeli olarak %40'a kadar çıkar ve yalnızca dilimi aşan kısma yüksek oran uygulanır.
Sık yapılan hatalar
- İstisnadan yararlanmak için beyanı süresinde vermemek. Konut kira istisnası gibi bazı istisnalar, beyanname süresinde verilmezse kaybedilebilir.
- Eş adına olan kira gelirini kendi beyanına eklemek. Beyan kişiseldir; her mülk sahibi kendi payını beyan eder.
- Yıl içinde kesilen stopajı mahsup etmeyi unutmak. Fazla vergi ödenir.
Yasal dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.85, 86, 89, 92, 103, 117, 121.