Amortisman yöntemleri: normal, azalan bakiyeler ve binek oto
Vergi Usul Kanunu'na göre amortisman: hangi varlıklar amortismana tabidir, doğrudan gider sınırı, faydalı ömür, normal ve azalan bakiyeler yöntemi, kıst amortisman, binek otomobil sınırları ve yöntem değişikliği.
Bir işletme bilgisayar, makine ya da araç aldığında harcamanın tamamı o yıl gider yazılmaz; varlığın kullanılacağı yıllara amortisman yoluyla dağıtılır. Hangi yöntemi seçtiğiniz, giderin hangi yıla düşeceğini ve dolayısıyla vergi ödeme zamanını değiştirir.
Hangi varlıklar amortismana tabidir?
İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya ya da değer kaybına uğrayan gayrimenkuller, makine ve tesisler, taşıtlar, demirbaşlar ve haklar amortismana tabidir. Arsa ve arazi amortismana tabi değildir.
Doğrudan gider seçeneği: Bedeli 2026'da 12.000 TL'yi aşmayan peştamallıklar, gayrimaddi haklar ve demirbaşlar, amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir.
Faydalı ömür ve oran
Amortisman oranları Gelir İdaresi'nin yayımladığı amortisman oranları tablosunda varlık türüne göre belirlenmiştir: örneğin kişisel bilgisayarlar 4 yıl (%25), yazılımlar 3 yıl (%33,33), mobilyalar 5 yıl (%20). Tablonun tamamında arama yapabilirsiniz: Faydalı ömür listesi
Normal (eşit) amortisman
Varlığın bedeli faydalı ömrüne eşit olarak dağıtılır. 100.000 TL'lik bir bilgisayar için her yıl 25.000 TL amortisman ayrılır.
Azalan bakiyeler yöntemi
Bilanço esasına göre defter tutanlar bu yöntemi seçebilir. Normal oranın iki katı (en çok %50) uygulanır ve oran her yıl kalan değere uygulanır. Son yılda kalan değerin tamamı gider yazılır.
| Yıl | Normal yöntem (%25) | Azalan bakiyeler (%50) |
|---|---|---|
| 1 | 25.000 | 50.000 |
| 2 | 25.000 | 25.000 |
| 3 | 25.000 | 12.500 |
| 4 | 25.000 | 12.500 |
| Toplam | 100.000 | 100.000 |
Toplam gider aynıdır; azalan bakiyeler ilk yıllarda daha fazla gider yazdırarak vergiyi öne değil, sonraya iter. Azalan bakiyelerden normal yönteme geçmek mümkündür; tersi mümkün değildir. Kendi rakamlarınızla: Amortisman hesaplama
Kıst amortisman
Genel kural olarak amortisman, varlığın alındığı yılda tam yıl üzerinden ayrılır; ay hesabı yapılmaz. Binek otomobiller ise istisnadır: alındıkları yılda ay kesirleriyle (kıst) amortisman ayrılır, kalan tutar son yıla eklenir.
Binek otomobiller
Binek otomobillerde amortismana konu edilebilecek tutar sınırlıdır. 2026 için ÖTV ve KDV hariç bedelde sınır 1.380.000 TL'dir; ÖTV ve KDV'nin maliyete eklendiği durumlarda (örneğin ikinci el alımlarda) sınır 2.600.000 TL'dir. Sınırı aşan kısma ayrılan amortisman kanunen kabul edilmeyen gider sayılır. Ayrıca binek otomobil giderlerinin yalnızca %70'i indirilebilir. Hesap: Binek oto amortismanı · Şirkete araç almak
Dikkat edilecekler
- Amortisman ayırma hakkı kullanılmazsa kaybolur. Bir yıl amortisman ayırmazsanız o yılın payını sonraki yıllarda telafi edemezsiniz.
- Yöntem varlık bazında seçilir ve tutarlı uygulanır.
- Satılan varlıkta kalan net değer ile satış bedeli arasındaki fark kâr veya zarardır.
- Yeniden değerleme: Enflasyon düzeltmesi yapılmayan dönemlerde amortismana tabi varlıklar yeniden değerlenebilir: Enflasyon düzeltmesi 2026
- Ticari bilanço: TFRS'ye göre rapor hazırlayan şirketlerde ekonomik ömür vergi tablosundan farklı olabilir; fark ertelenmiş vergi olarak izlenir.
Yasal dayanak: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.313–321; 333, 339, 365 ve 576 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri.