Türkiye'de yabancı olarak mali müşavir seçmek: sorulacak sorular
Türkiye'de şirket kuran veya gelir elde eden yabancılar için mali müşavir seçme rehberi: kimler yetkilidir, ruhsat nasıl doğrulanır, ön muhasebe ile mali müşavirlik arasındaki fark, sözleşmede yazılması gerekenler, sorulacak sorular, başlangıç belgeleri ve dikkat edilecek işaretler.
Türkiye'ye yeni gelen bir yatırımcının ilk ihtiyaçlarından biri, kendi dilinde iletişim kurabileceği bir muhasebecidir. Ancak "muhasebeci" sözcüğü Türkiye'de birden fazla işi kapsar ve bunların bir kısmı yalnızca ruhsatlı meslek mensuplarınca yapılabilir. Bu rehber, doğru kişiyi seçerken nelere bakılacağını ve hangi soruların sorulacağını sıralar.
Kimler yetkilidir?
Türkiye'de başkası adına defter tutmak, beyanname düzenlemek ve vergi konularında danışmanlık yapmak, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) veya Yeminli Mali Müşavir (YMM) ruhsatına bağlıdır. Bu ruhsatlar 3568 sayılı Kanun'a göre verilir ve meslek mensubu bir meslek odasına kayıtlı olmak zorundadır.
- SMMM: Defter tutma, beyanname, bordro ve SGK işlemleri, mali danışmanlık.
- YMM: Yukarıdakilere ek olarak KDV iadesi raporu gibi tasdik işlemleri. YMM, tasdik ettiği şirketin defterini ayrıca tutamaz.
Ruhsatı doğrulamak için meslek mensubunun adını ve oda sicil numarasını isteyin; bilgiyi bağlı olduğu odadan (İstanbul'da İSMMMO) veya TÜRMOB'dan teyit edin.
Ön muhasebe ile mali müşavirlik aynı şey değil
| İş | Kim yapabilir |
|---|---|
| Fatura düzenleme, banka ve kasa kaydı, cari takibi (ön muhasebe, İngilizcede "bookkeeping") | Şirketin kendi çalışanı veya mali müşavir |
| Yasal defterler ve e-Defter | Mali müşavir (şirket içinde muhasebe birimi olsa da sorumluluk ve imza mali müşavirdedir) |
| KDV, muhtasar, geçici ve yıllık beyannameler | Mali müşavir, elektronik ortamda kendi yetkisiyle |
| Bordro ve SGK bildirgeleri | Mali müşavir veya şirketin yetkilendirdiği kişi |
| KDV iadesi tasdik raporu | YMM |
Şirket içinde bir "bookkeeper" çalıştırmak mümkündür ve büyüyen şirketlerde yaygındır; bu durumda iş bölümü yazılı olarak belirlenmelidir: Aylık muhasebe hizmeti ve mali müşavir değişikliği · Muhasebe sistemi kurulumu ve personel eğitimi
İlk görüşmede sorulacak sorular
- Dil: Yazışmalar, aylık raporlar ve toplantılar hangi dilde yapılacak? Beyanname ve resmî yazıların özetini kendi dilinizde alabilecek misiniz?
- Kapsam: Kuruluş işlemleri, aylık defter ve beyannameler, bordro, KDV iadesi, yıllık kapanış ve grup raporlaması hizmete dahil mi?
- Raporlama: Aylık hangi raporları alacaksınız (mizan, gelir tablosu, nakit ve döviz durumu)? Yurt dışındaki ana şirket belirli bir biçim istiyorsa bu karşılanabiliyor mu?
- Takvim: Belgeleri her ay hangi güne kadar teslim etmeniz gerekiyor? Beyanname ve ödeme günleri size ne zaman bildirilecek? Güncel tarihler için: vergi takvimi
- Belge akışı: Faturalar ve banka hareketleri nasıl iletilecek? Kullandığınız ön muhasebe programıyla çalışılabiliyor mu?
- Tebligat: Vergi dairesinin elektronik tebligat kutusunu kim izleyecek ve gelen yazılar size ne kadar sürede iletilecek?
- Tahakkuklar: Her beyannameden sonra tahakkuk fişini ve ödenecek tutarı size gönderecek mi?
- Yetkiler: Elektronik imza, mali mühür ve e-Devlet yetkileri kimde olacak? E-imza, mali mühür ve KEP
- Devir: Daha önce başka bir mali müşavirle çalıştıysanız kayıtların devri nasıl yapılacak?
Sözleşmede yazılması gerekenler
- Meslek mensubunun adı, unvanı, oda sicil numarası
- Hizmetin kapsamı ve kapsam dışı işler
- Ücret ve ödeme dönemi (meslek odaları her yıl tavsiye niteliğinde bir ücret tarifesi yayımlar)
- Belge teslim süreleri ve iletişim dili
- Sözleşmenin süresi, feshi ve fesihte kayıtların teslimi
Başlangıçta istenecek belgeler
Şirket kurulduktan sonra mali müşavir genellikle şunları ister:
- Ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri, vergi levhası
- Ortakların ve yöneticilerin pasaport ve vergi numaraları: Yabancılar için vergi numarası
- İşyeri kira sözleşmesi
- Banka hesap bilgileri ve hesap hareketlerine erişim
- Yabancı ortaklı şirketlerde E-TUYS yetkilendirmesi: E-TUYS bildirimleri
Henüz şirket kurmadıysanız: Yabancılar Türkiye'de nasıl şirket kurar? · Kişisel işlemler için: İlk yıl kontrol listesi
Dikkat edilecek işaretler
- Yazılı sözleşme yapmaktan kaçınılması
- Ruhsat ve oda sicil numarasının paylaşılmaması
- Beyanname sonrası tahakkuk fişlerinin gönderilmemesi
- Şirketin e-Devlet veya banka şifrelerinin istenmesi
- Kayıtların ve defterlerin şirkete teslim edilmemesi
Yasal dayanak: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu (3568) md. 2 ve 12; Vergi Usul Kanunu (213) md. 227.