Devreden SGK matrahı: nasıl işler, nelere dikkat edilir?
Devreden SGK matrahının yasal dayanağı, hangi ödemelerin devredildiği, iki ay kuralı, 2026 üst sınırıyla adım adım örnek, gelir vergisi etkisi ve bordroda sık yapılan hatalar.
Bir çalışana ücretinin yanında yüksek bir ikramiye veya prim ödendiğinde, o ayın toplam kazancı SGK prime esas kazanç üst sınırını aşabilir. Aşan tutar o ay prime tabi tutulmaz ama tamamen de kaybolmaz: belirli şartlarla sonraki aylara taşınır. Bordroda "devreden SGK matrahı" denilen tutar budur.
Yasal dayanak
5510 sayılı Kanun m.80, prime esas kazancın nasıl belirleneceğini düzenler. Buna göre ücret dışındaki prim, ikramiye ve benzeri ödemeler ödendiği ayın kazancına eklenir. Bu ödemeler nedeniyle üst sınır aşılırsa, aşan kısım iki ayı geçmemek üzere, üst sınırın altında kalan sonraki ayların kazancına eklenir. Ücret ise hak edildiği ayın kazancıdır; ödeme tarihi bunu değiştirmez.
2026 yılı için prime esas kazanç üst sınırı aylık 297.270 TL'dir (günlük 9.909 TL). Eksik günlü aylarda sınır, günlük tutar ile prim günü sayısının çarpımıdır. Güncel tutarlar: 2026 bordro parametreleri.
Ne devreder, ne devretmez?
| Ödeme | Hangi ayın kazancı? | Üst sınırı aşan kısım devreder mi? |
|---|---|---|
| Aylık ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti | Hak edildiği ay | Hayır |
| Prim, ikramiye, bayram ve yılbaşı ödemesi | Ödendiği ay | Evet, en fazla 2 ay |
| Nakit yol, yakacak, kira yardımı gibi ödemeler | Ödendiği ay | Evet, en fazla 2 ay |
| İstisna sınırı içindeki yemek, çocuk ve aile yardımı | Prime tabi değil | Konu dışı |
Hangi yan ödemenin prime tabi olduğu ayrı bir konudur: Yan haklar: vergi ve SGK.
Adım adım örnek (2026)
Aylık brüt ücreti 250.000 TL olan çalışana Temmuz'da 200.000 TL ikramiye ödeniyor. Ağustos ve Eylül'de yalnızca ücret alıyor; her ay 30 gün çalışıyor.
| Ay | Ücret | Ödeme veya devir | Toplam | Prime esas kazanç | Sonraki aya devreden |
|---|---|---|---|---|---|
| Temmuz | 250.000 | 200.000 ikramiye | 450.000 | 297.270 | 152.730 |
| Ağustos | 250.000 | 152.730 devir | 402.730 | 297.270 | 105.460 |
| Eylül | 250.000 | 105.460 devir | 355.460 | 297.270 | — (58.190 prime tabi olmaz) |
Ağustos ve Eylül'de üst sınıra kadar olan boşluk 47.270 TL'dir; devreden tutar bu boşlukları doldurur. İki aylık süre Eylül'de bittiği için kalan 58.190 TL Ekim'e taşınmaz.
Kendi rakamlarınızla bordroyu hesaplamak için: Maaş hesaplayıcı · Bordro kontrol
Gelir vergisi tarafı
Gelir vergisi ve damga vergisi ikramiyenin ödendiği ay hesaplanır; devreden SGK matrahı vergi matrahını yeniden doğurmaz. Ancak devreden tutar için sonraki aylarda kesilen SGK ve işsizlik işçi payı, o ayın gelir vergisi matrahından indirilir. Bu nedenle devir olan aylarda net ücret, devir olmayan aylara göre biraz farklı çıkar. Bordro programının bu indirimi doğru aya yansıttığını kontrol edin.
Dikkat edilecek noktalar
- Ücret devredilmez. Ücret tek başına üst sınırı aşıyorsa, aşan ücret kısmı hiçbir aya taşınmaz. Bu çalışana ödenen ikramiyenin de devredecek boş alanı yoktur.
- İki ay kesin sınırdır. Ödeme ayından sonraki iki ayda eritilemeyen kısım prime tabi tutulmaz; üçüncü aya taşınmaz.
- Devir aynı işverendedir. Çalışan ayrılırsa kalan devir tutarı yeni işverenin bordrosuna aktarılmaz.
- Prim günü olmayan aylar. Ödeme ayında çalışma ve ücret yoksa ödeme sonraki aylara taşınır; o aylarda da ücret yoksa prime esas kazanca girmez.
- Yıl değişimi. Aralık'ta oluşan devir Ocak ve Şubat'a taşınabilir; bu aylarda yeni yılın üst sınırı uygulanır.
- Ödeme ayının doğru belirlenmesi. İkramiye hak edildiği aya değil, fiilen ödendiği aya yazılır. Geriye dönük ücret farkları ise ücret niteliğindeyse hak edildiği aylara dağıtılır.
- Program kontrolü. Bordro programları devri otomatik izler; ancak işyeri değişikliği, el ile düzeltme veya program geçişinde devir bilgisi kaybolabilir. Devir olan aylarda muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki prime esas kazancı bordroyla karşılaştırın: Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi.
Eksik bildirimin sonuçları
Devir unutulursa eksik prim beyan edilmiş olur. Fark sonradan ek bildirge ile beyan edilir; gecikme cezası ve gecikme zammı ödenir, idari para cezası da gündeme gelebilir. Eksik bildirim çalışanın ileride alacağı geçici iş göremezlik ödeneği ve emekli aylığı hesabını da etkiler. Cezaları azaltma yolları: SGK idari para cezaları.
Kısa kontrol listesi
- İkramiye veya prim ödenecek ay toplam kazancın üst sınırı aşıp aşmadığını hesaplayın.
- Aşan tutarı ve izleyen iki ayın boşluklarını bordroda ayrı satırda izleyin.
- Devir olan aylarda işçi payının gelir vergisi matrahından indirildiğini kontrol edin.
- Çalışan ayrılıyorsa kalan devrin taşınmayacağını hesaba katın.
- Prim hizmet beyannamesini göndermeden önce prime esas kazancı bordroyla karşılaştırın.
Bordro ve SGK işlemlerinin bütünü için: Bordro ve SGK hizmeti.
Yasal dayanak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.80 ve m.82; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği (prime esas kazançlar); 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.63 (ücret matrahından indirilecek primler).