Asgari işçilik incelemesi: inşaat ve ihale işlerinde SGK farkı
SGK asgari işçilik uygulaması: hangi işlerde yapılır, asgari işçilik oranları, özel bina inşaatları, ihaleli işler, ilişiksizlik belgesi, fark işçilik bildirimi ve itiraz.
Bir bina inşaatında ya da kamu ihalesiyle üstlenilen bir işte kaç işçinin, kaç gün çalıştığını sonradan tek tek tespit etmek zordur. SGK bu nedenle asgari işçilik yöntemini kullanır: İşin niteliğine göre, toplam maliyetin belirli bir oranı işçilik olarak kabul edilir ve en az bu tutar üzerinden prim bildirilmiş olması beklenir.
Hangi işlerde uygulanır?
- Özel bina inşaatları (yapı ruhsatı alınan işler),
- Kamu idarelerinin ihale ettiği yapım, hizmet ve mal alım işleri,
- Özel sektör tarafından ihale edilen inşaat, tadilat, montaj gibi işler,
- Bina ve tesislerin bakım, onarım ve tadilatı.
Süreç adım adım
| Adım | Ne olur? |
|---|---|
| 1. Tescil | İş için SGK'da ayrı bir işyeri dosyası açılır |
| 2. Bildirim | İşin süresince çalışanlar bu dosyadan bildirilir |
| 3. Bitiş | İş bitince SGK'ya bildirilir; belgeler (sözleşme, hakedişler, faturalar) sunulur |
| 4. Hesap | SGK, işin maliyetine işin türüne ait asgari işçilik oranını uygular |
| 5. Karşılaştırma | Hesaplanan asgari işçilik ile dosyadan bildirilen prime esas kazanç karşılaştırılır |
| 6. Sonuç | Eksik varsa fark işçilik tutarı işverene tebliğ edilir |
Asgari işçilik oranı
Oranlar, SGK'nın asgari işçilik oranları tablosunda iş türüne göre belirlenmiştir. Örneğin betonarme bir binada oran, ince işçilik ağırlıklı bir tadilat işinden farklıdır. Özel bina inşaatlarında maliyet, ilgili yılın yapı yaklaşık birim maliyetleri ve inşaat alanı esas alınarak bulunur.
Örnek mantık (rakamlar temsilîdir):
| Tutar | |
|---|---|
| İşin maliyeti (KDV hariç) | 10.000.000 TL |
| Asgari işçilik oranı (temsilî) | %9 |
| Bildirilmesi gereken asgari işçilik | 900.000 TL |
| Dosyadan bildirilen prime esas kazanç | 600.000 TL |
| Fark işçilik | 300.000 TL |
Fark işçilik üzerinden hesaplanan prim, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte istenir. Kendi işiniz için yaklaşık hesap: Asgari işçilik hesaplama
Fark çıkmasını azaltan durumlar
- İşin bir kısmı alt yükleniciye verilmiş ve alt yüklenici SGK'ya bildirilmişse, alt yüklenicinin bildirimleri hesaba katılır.
- İşte kullanılan makine ve ekipman giderleri, faturalandırılmış hazır malzeme ve işçilik içermeyen alımlar belgelenirse maliyetten düşülebilir.
- İşçiliği başka bir işyerinden yapılan ve belgelenen çalışmalar dikkate alınabilir.
Bu nedenle sözleşmeleri, alt yüklenici kayıtlarını ve faturaları işin başından itibaren düzenli tutmak, sonradan çıkacak farkı doğrudan etkiler.
İlişiksizlik belgesi
İhaleli işlerde idare, son hakedişi ödemeden ve teminatı iade etmeden önce SGK'dan ilişiksizlik belgesi ister. Belge, asgari işçilik incelemesi tamamlandıktan ve varsa fark ödendikten sonra verilir. Hakediş ödemelerinden belirli bir kısmın bu amaçla bekletildiği durumlar da vardır.
Fark tebliğ edilirse
- Tebligatta yer alan hesaplamayı, iş türü ve oranın doğru seçilip seçilmediğini kontrol edin.
- Düşülebilecek belgeleri (alt yüklenici, malzeme faturaları) eksiksiz sunun.
- Süresi içinde SGK'ya itiraz edin; itirazın reddi hâlinde yargı yolu açıktır.
- Kabul ettiğiniz fark için ödemeyi ya da tecil seçeneğini planlayın: SGK prim borcu
Yasal dayanak: 5510 sayılı Kanun m.85; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği; SGK asgari işçilik uygulamasına ilişkin genelgeler.