BAA (Dubay): kompaniya ochish, buxgalteriya hisobi va soliqlar

Birlashgan Arab Amirliklarida (BAA) biznes yuritish Turkiyadagidan farqli rejalashtirishni talab qiladi: federal soliq qoidalari, har bir amirlikdagi alohida litsenziyalash organi va erkin zonalarning oʻz qoidalari — bularning barchasi rol oʻynaydi. Bu sahifa Dubayda kompaniya ochishni koʻrib chiqayotgan tadbirkorlar va turk kompaniyalari yoki mavjud BAA kompaniyasining buxgalteriya hisobi va soliq ishlarini tartibga keltirmoqchi boʻlganlar uchun moʻljallangan. BAAda arizalar tegishli organ qabul qiladigan shaxslar va kanallar orqali beriladi; biz jarayonni rejalashtirish, hujjatlarni tayyorlash, buxgalteriya hisobi va soliq talablariga rioya qilish hamda Turkiya tomonidagi majburiyatlar boʻyicha koʻmak beramiz. Uchrashuvlar turk, ingliz, arab, rus va qozoq tillarida oʻtkazilishi mumkin.

Kompaniya tashkil etish va biznesni yoʻlga qoʻyish

Dubaydagi birinchi qaror — kompaniya erkin zonalardan tashqarida, materik hududda (mainland) yoki erkin zonada tashkil etilishi. Materik hudud litsenziyalarini Dubay Iqtisodiyot va turizm departamenti (DET), erkin zona litsenziyalarini esa tegishli erkin zona organi beradi. 2020-yildagi 26-sonli Federal farmon-qonun bilan kiritilgan oʻzgartishdan beri chet elliklar materik hududda 100% xorijiy mulkchilik asosida kompaniya ochishi mumkin; strategik ahamiyatga ega faoliyat turlari bu umumiy qoidadan istisno.

Tashkil etishning odatiy bosqichlari:

1. Faoliyatni belgilash va unga maxsus ruxsat kerakligini tekshirish.
2. Materik hudud yoki erkin zonani, kompaniya turini va ulush tuzilmasini tanlash.
3. Firma nomi uchun dastlabki tasdiqni olish.
4. Ishtirokchi va kompaniya hujjatlarini tarjima qilish va legallashtirish (quyidagi legallashtirish boʻlimiga qarang).
5. Taʼsis shartnomasini imzolash, biznes manzilini koʻrsatish va litsenziyani olish.
6. Litsenziyadan keyingi qadamlar: bank hisobi, soliq roʻyxatlari, vizalar va kerak boʻlsa, bojxona kodi.

Faoliyatingiz va mijozlaringiz joylashgan joyga qaysi tuzilma mos kelishini birgalikda baholash uchun: Aloqa

Buxgalteriya hisobi

BAA korporativ soliq qonunchiligi soliq deklaratsiyasini asoslovchi yozuvlar va hujjatlarni tegishli soliq davri tugaganidan keyin 7 yil davomida saqlashni talab qiladi. Shu sababli tashkil etilgan paytdan boshlab toʻgʻri buxgalteriya tizimi kerak.

• Kompaniya faoliyatiga mos hisoblar rejasi, hujjat aylanishi va oylik yopish kalendarini tayyorlash.
• Sotish va xarid hisob-fakturalarini QQS nuqtai nazaridan tekshirish, bank solishtirmalari, debitorlik va kreditorlik qarzlarini kuzatish.
• Oylik yoki choraklik boshqaruv hisobotlari; Turkiyadagi bosh kompaniya yoki ishtirokchi bilan muvofiqlashtirilgan hisobot.
• Turk ishtirokchi kompaniyasi bilan operatsiyalarni ikkala tomonda bir xil summa va sanada aks ettirish.
• Buxgalteriya dasturini oʻrnatish va kompaniya xodimlarini oʻqitish. Buxgalteriya tizimini yoʻlga qoʻyish va xodimlarni oʻqitish

AED, TRY va boshqa valyutalar oʻrtasida hisob-kitob uchun: valyuta konvertori. Buxgalteriya tuzilmangizni muhokama qilish uchun: Aloqa

Soliq maslahati: QQS va korporativ soliq

BAAdagi ikkita asosiy federal soliq — QQS va korporativ soliq; ikkalasini ham Federal soliq boshqarmasi (FTA) boshqaradi. Korporativ soliq Federal Decree-Law No. 47 of 2022 bilan tartibga solinadi va 2023-yil 1-iyun yoki undan keyin boshlanadigan moliyaviy yillarga qoʻllanadi.

• Erkin zona kompaniyalari: malakali erkin zona shaxsi hisoblanishi uchun kompaniya BAAda yetarli real mavjudlikka (substance) ega boʻlishi, malakali daromad olishi va Vazirlar Mahkamasi hamda vazirlik qarorlaridagi boshqa shartlarga javob berishi kerak. Shartlar bajarilmasa, umumiy 9% stavka qoʻllanadi.
• Kichik biznes uchun yengillik: joriy va barcha oldingi soliq davrlarida tushumi 3 000 000 AED dan oshmagan BAA rezidentlari har bir davr uchun alohida soliq solinadigan daromadi yoʻq deb hisoblanishni tanlashi mumkin. Malakali erkin zona shaxslari bu tanlovni qila olmaydi. Yengillik qoʻllanishi mumkin boʻlgan davrlar vazirlik qarori bilan cheklangan, shuning uchun deklaratsiya topshirishdan oldin joriy holatni tekshirish kerak.
• Xorijiy korxonalar: FTAga koʻra, QQS boʻyicha roʻyxatdan oʻtish chegarasi BAAda tashkil etilmagan korxonalarga qoʻllanmaydi.
• Soliq rezidentligi sertifikati: FTA BAA soliq rezidentlariga ikki tomonlama soliq shartnomalaridan foydalanishlari uchun rezidentlik sertifikati beradi. Yuridik shaxslar kamida 12 oy oldin tashkil etilgan boʻlishi kerak; xorijiy kompaniyalarning filiallari va offshor kompaniyalar uni ola olmaydi.

Roʻyxatdan oʻtish, deklaratsiyalar kalendari, erkin zona shartlari va hisob-fakturalar boʻyicha: Aloqa

Viza va PRO xizmatlari: yashash, ishlash uchun ruxsatnoma va Emirates ID

Materik hududda ishlaydigan xodimlar uchun ishlash uchun ruxsatnoma Inson resurslari va amirlashtirish vazirligi (MOHRE) orqali olinadi; rezident vizasi va Emirates ID (amirlik shaxsiy guvohnomasi) tartib-taomillarini rezidentlik organlari (Dubayda GDRFA, federal darajada ICP) amalga oshiradi. Dubay hukumati portaliga koʻra, xodim uchun odatiy jarayon quyidagicha:

1. Ish beruvchi MOHRE orqali ishlash uchun ruxsatnomaga ariza beradi.
2. Kirish ruxsatnomasi beriladi; xodim jarayonni yakunlash uchun 60 kun ichida Dubayga kiradi.
3. Xodim vakolatli markazda tibbiy yaroqlilik tekshiruvidan oʻtadi.
4. Ish beruvchi rezident vizasi uchun onlayn ariza beradi; viza 48 soat ichida beriladi.
5. Emirates ID uchun biometrik maʼlumotlar (barmoq izlari va surat) topshiriladi.

Shu tarzda olingan rezident vizasi 2 yil amal qiladi va xuddi shunday muddatlarga uzaytirilishi mumkin. Ishtirokchilar, erkin zona xodimlari va oila aʼzolari uchun yoʻl boshqacha. Hujjatlar roʻyxatini tayyorlash, muddatlarni rejalashtirish va ularni kompaniya yozuvlari bilan muvofiqlashtirish uchun: Aloqa

Bank hisobi ochishda koʻmak

Korporativ hisob ochish butunlay bankning qaroriga bogʻliq; talab qilinadigan hujjatlar va muddat bank va faoliyat turiga qarab farq qiladi. Banklar odatda kompaniya faoliyati, ulush tuzilmasi, benefitsiar egalar va mablagʻlar manbai haqida batafsil soʻraydi. Bu bosqichda quyidagilarda yordam beramiz:

• Litsenziya, taʼsis shartnomasi va ishtirokchi hujjatlaridan iborat faylni bir-biriga muvofiqlashtirish.
• Faoliyat, kutilayotgan operatsiyalar hajmi, mijoz va yetkazib beruvchi mamlakatlarni aniq biznes-rejada bayon qilish.
• Turk ishtirokchi kompaniyasining moliyaviy hisobotlari va ulush hujjatlarini tayyorlash.
• Bankning qoʻshimcha savollariga javoblarni hujjatlar bilan asoslash.

Turkiyada bank hisobi ochish uchun: Turkiyada bank hisobi ochish (kompaniyalar va chet elliklar). Faylingizni tayyorlash uchun: Aloqa

Korporativ xizmatlar: litsenziyani yangilash va kompaniya maʼlumotlarini yangilash

Tashkil etilgandan keyin kompaniya maʼlumotlari litsenziyalash organi va boshqa muassasalarda dolzarb holda saqlanishi kerak:

• Litsenziyani muddati tugashidan oldin yangilash va biznes binosi shartnomasini shunga muvofiq kuzatib borish.
• Ishtirokchilar, rahbarlar, faoliyat, nom yoki manzildagi oʻzgarishlar haqida litsenziyalash organini xabardor qilish va taʼsis shartnomasini yangilash.
• Oʻzgarishlarni FTA yozuvlarida, bank yozuvlarida va tegishli boʻlsa, bojxona roʻyxatida aks ettirish.
• Korporativ hujjatlar, qarorlar va ishonchnomalarni tartibli arxivda saqlash.

Litsenziyani yangilamaslik unga bogʻliq boshqa roʻyxatlarga, masalan, bojxona kodiga ham taʼsir qiladi. Agar oʻzgarish rejalashtirayotgan boʻlsangiz: Aloqa

Ish haqi va kadrlar (WPS)

MOHREda roʻyxatdan oʻtgan xususiy sektor ish beruvchilari ish haqini Ish haqini himoya qilish tizimi (WPS) orqali toʻlaydi. Toʻlovlar BAA Markaziy banki vakolat bergan banklar, ayirboshlash shoxobchalari yoki moliya institutlari orqali amalga oshiriladi.

• Oldingi oy ish haqi har oyning 1-sanasigacha toʻlanishi kerak. Kechiktirilsa, 2-kundan ogohlantirishlar boshlanadi va 5-kundan yangi ishlash uchun ruxsatnomalar berish toʻxtatilishi mumkin; kechikish uzaygan sari choralar kuchayadi.
• Ish haqi AED yoki tomonlar kelishgan boshqa valyutada toʻlanishi mumkin.
• Oylik ish haqi hisob-kitobi, ish haqi varaqalari, taʼtil va xizmat yozuvlari hamda WPS toʻlov faylini tayyorlash.
• Mehnat shartnomasidagi ish haqi WPSga xabar qilingan ish haqiga mos kelishini tekshirish.

Ish haqi hisobini yoʻlga qoʻyish uchun: Aloqa

Biznesni qoʻllab-quvvatlash: bojxona roʻyxati, hujjatlarni legallashtirish, import va eksport

• Bojxona kodi: Dubay bojxonasi qoidalariga koʻra, bojxona maʼmuriyati bilan ish olib boradigan har bir jismoniy yoki yuridik shaxs bojxona kodi uchun roʻyxatdan oʻtishi kerak. Ariza uchun amaldagi litsenziya va homiyning pasport nusxasi talab qilinadi; bojxona kodi litsenziya amal qilgan muddat davomida amal qiladi.
• Hujjatlarni legallashtirish: chet elda berilgan hujjatlarni BAAda ishlatish uchun ular bergan mamlakatning vakolatli organlari tomonidan tasdiqlanishi va BAA Tashqi ishlar vazirligining (MOFA) legallashtirish jarayonidan oʻtishi kerak. Ayrim mamlakatlarda legallashtirish uchun arizani BAAning xorijdagi vakolatxonalari orqali onlayn berish mumkin. Apostil yetarli yoki yetarli emasligini hujjatni qabul qiluvchi muassasa bilan oldindan aniqlashtirish kerak.
• Import va eksport: erkin zona va materik hudud oʻrtasidagi tovarlar harakati, bojxona deklaratsiyalari va QQS yozuvlarini bir-biriga muvofiq yuritish.
• Turkiyadan eksport va import tomoni uchun: Bojxona va tashqi savdo

Hujjatlar roʻyxati va savdo oqimingizni birgalikda rejalashtirish uchun: Aloqa

Biznes sotib olish va investitsiya boʻyicha maslahat

BAAda biznesni noldan ochish oʻrniga faoliyat yuritayotgan biznesni sotib olishni afzal koʻradiganlar uchun maslahat koʻmagini beramiz. Biz xaridor va sotuvchi oʻrtasida komissiya asosida vositachilik qilmaymiz; koʻmagimiz biz vakillik qilayotgan tomonning qarorini hujjatlar bilan tayyorlashga qaratilgan.

• Biznes izlash: investitsiya maqsadiga mos faoliyat, litsenziya turi va hajm mezonlarini belgilash.
• Har tomonlama tekshiruv: litsenziya va faoliyat doirasi, FTA roʻyxatlari va oʻtgan deklaratsiyalar, WPS va xodimlar oldidagi majburiyatlar, ijara shartnomalari, bank yozuvlari, qarzlar va amaldagi shartnomalarni koʻrib chiqish.
• Oʻtkazish tartib-taomillari: ulushni oʻtkazish yoki egalik oʻzgarishi uchun litsenziyalash organining roziligi, taʼsis shartnomasini yangilash, bank va FTA yozuvlarini oʻzgartirish.
• Sotib olgandan keyin: buxgalteriya tizimini qabul qilib olish, soliq kalendarini tuzish, viza va ish haqi tartib-taomillarini yangi tuzilmaga moslashtirish.
• Ruxsat etilgan investitsiyalar: rejalashtirilgan faoliyat xorijiy mulkchilik uchun ochiqmi va qaysi litsenziyalash organiga tegishli ekanini tekshirish.

Tekshiruvlarga yondashuvimiz: Jamiyatlarni sotib olish va har tomonlama tekshiruv. Agar biror biznesni koʻrib chiqayotgan boʻlsangiz: Aloqa

Turkiya tomoni

Turkiya va BAA oʻrtasida daromad soliqlari boʻyicha ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish toʻgʻrisida shartnoma mavjud. Uning qanday qoʻllanishi va Turkiyadagi majburiyatlar BAA kompaniyasiga kim va qanday egalik qilishiga bogʻliq. Ikki tomonlama soliqqa tortish

• Toʻlovlar: BAA kompaniyasiga toʻlov qilayotgan Turkiyadagi kompaniya shartnoma stavkasini qoʻllash uchun toʻlovdan oldin oluvchining rezidentlik sertifikatini olishi kerak. BAA tomonida bu sertifikatni FTA beradi. Xorijga toʻlovlarda soliq
• Xorijiy ishtirok imtiyozi: turk kompaniyasi xorijiy shoʻba kompaniyadan oladigan dividend soliqdan ozod boʻlishi uchun shoʻba kompaniya oʻz mamlakatida kamida 15% soliq yukini koʻtarishi kerak (kamida 10% ulush va kamida 1 yillik egalik muddati bilan birga). BAAning umumiy korporativ soliq stavkasi 9% boʻlgani sababli bu shart odatda bajarilmaydi; dividend Turkiya korporativ soligʻiga tortiladi va BAAda toʻlangan soliq hisobga olinishi mumkin. Dividend soligʻi
• Nazorat qilinadigan xorijiy kompaniya: agar turk kompaniyasi BAA kompaniyasini kamida 50% nazorat qilsa, BAA kompaniyasi yalpi tushumining 25% yoki undan koʻprogʻi foizlar, dividendlar, ijara va litsenziya toʻlovlari kabi passiv daromaddan iborat boʻlsa, uning soliq yuki 10% dan past boʻlsa va tushumi 100 000 TRY ning xorijiy valyutadagi ekvivalentidan oshsa, BAA kompaniyasining foydasi taqsimlanmagan boʻlsa ham Turkiyada soliqqa tortiladi.
• Bogʻliq tomonlar bilan operatsiyalar: turk kompaniyasi va BAA kompaniyasi oʻrtasidagi sotish, xizmat va qarzlar mustaqil tomonlar tamoyiliga (bozor shartlariga) muvofiq boʻlishi va korporativ soliq deklaratsiyasiga ilova qilinadigan shaklda koʻrsatilishi kerak. Transfer narxlari
• Jismoniy shaxs ishtirokchilar: Turkiyaning toʻliq soliq toʻlovchisi boʻlgan jismoniy shaxs BAA kompaniyasidan oladigan dividendlar Turkiyada deklaratsiya qilinishi kerak. Dubayga koʻchib oʻtayotganlar uchun Turkiyadagi soliq majburiyati davom etadimi-yoʻqmi, doimiy yashash joyi va kalendar yili davomida 6 oydan ortiq qolish asosida alohida baholanadi.

Turkiyaga investitsiya kiritishni rejalashtirayotgan BAA investorlari uchun: Xorijiy investorlar uchun xizmatlar. Tuzilmangizni ikkala mamlakatda birgalikda koʻrib chiqish uchun: Aloqa

Koʻp beriladigan savollar

Materik hudud yoki erkin zona?

Agar mijozlaringiz asosan BAA ichida boʻlsa va toʻgʻridan-toʻgʻri sotsangiz, materik hudud; agar faoliyatingiz asosan xorijga sotish, reeksport yoki zona ichidagi xizmatlardan iborat boʻlsa, erkin zona oldinga chiqadi. 0% korporativ soliq stavkasi faqat shartlarga javob beradigan erkin zona shaxslarining malakali daromadiga qoʻllanadi.

Foydasi kam kompaniya ham korporativ soliq deklaratsiyasini topshiradimi?

Soliq toʻlovchi shaxslar FTAda roʻyxatdan oʻtadi va deklaratsiya topshiradi. 375 000 AED gacha soliq solinadigan daromadga 0% stavka roʻyxatdan oʻtish va deklaratsiya topshirish majburiyatini bekor qilmaydi.

QQS boʻyicha qachon roʻyxatdan oʻtishim kerak?

Soliq solinadigan yetkazib berishlaringiz oldingi 12 oyda yoki keyingi 30 kunda 375 000 AED dan oshsa, roʻyxatdan oʻtish majburiy. 187 500 AED dan yuqori boʻlsa, ixtiyoriy roʻyxatdan oʻtish mumkin.

Dubayda kompaniya ochish Turkiyadagi soligʻimni bekor qiladimi?

Yoʻq. Turkiya rezidenti boʻlib qolayotgan shaxslar va kompaniyalar BAAdan olingan daromadni Turkiyada deklaratsiya qiladi; agar ishtirokchi turk kompaniyasi boʻlsa, nazorat qilinadigan xorijiy kompaniya qoidalari ham baholanadi.

Turkiyadan chiqmasdan kompaniya ochish mumkinmi?

Hujjatlarni tayyorlash, tarjima qilish va legallashtirish hamda rejalashtirish bosqichini asosan masofadan amalga oshirish mumkin. Biometrik maʼlumotlar, tibbiy tekshiruv va ayrim bank uchrashuvlari kabi qadamlar shaxsning BAAda boʻlishini talab qilishi mumkin.

Xizmat qancha turadi?

Xizmat doirasi kompaniya tuzilmasi, operatsiyalar hajmi va kerakli xizmatlarga qarab belgilanadi. Tafsilotlarni olganimizdan keyin yozma taklif tayyorlaymiz: Aloqa

Manbalar

FTA: QQS boʻyicha roʻyxatdan oʻtish; FTA: QQS deklaratsiyalari va toʻlovlari; u.ae: QQS deklaratsiyalari; Federal Decree-Law No. 47 of 2022 3, 18, 21, 48, 51, 53, 56-moddalar; Cabinet Decision No. 116 of 2022; FTA: korporativ soliq boʻyicha koʻp beriladigan savollar; FTA: kichik biznes uchun yengillik; FTA: soliq rezidentligi sertifikati; u.ae: materik hududda 100% xorijiy mulkchilik; u.ae: erkin zonada biznes yuritish; u.ae: ish haqini toʻlash va WPS; Dubay: ishlash uchun rezident vizasi; Dubay bojxonasi siyosatlari toʻplami; MOFA: hujjatlarni legallashtirish; 5520-sonli Korporativ soliq toʻgʻrisidagi qonun va Daromadlar boshqarmasining korporativ soliq deklaratsiyasi boʻyicha qoʻllanmasi (xorijiy ishtirok imtiyozi, nazorat qilinadigan xorijiy kompaniya daromadi, chet elda toʻlangan soliqni hisobga olish).