Kim toʻlaydi?
Ish vaqtidan tashqari ish haqini ish beruvchi toʻlaydi. U ish haqi boʻlgani uchun oddiy ish haqi kabi ijtimoiy sugʻurta badallari, daromad soligʻi va tamgʻa soligʻiga tortiladi; ushlanmalar ish haqi varaqasida amalga oshiriladi.
Tushunchalar
| Tushuncha | Taʼrif | Haq |
|---|---|---|
| Ish vaqtidan tashqari ish (fazla çalışma) | Haftasiga 45 soatdan ortiq ish | Soatbay ish haqi + 50% (1,5×) |
| Qoʻshimcha soatlar (fazla sürelerle çalışma) | Shartnomada 45 soatdan kam vaqt belgilangan boʻlsa, shartnomadan ortiq 45 soatgacha bajarilgan ish | + 25% (1,25×) |
| Bayram kunidagi ish | Milliy bayram yoki umumiy dam olish kunidagi ish | Bayram kuni haqiga qoʻshimcha bir kunlik haq (jami 2 kun) |
| Haftalik dam olish kunidagi ish | 7 kun ichida 24 soatlik dam olish berilmaganda | Amaliyotda ish vaqtidan tashqari ish sifatida toʻlanadi |
Soatbay ish haqi = oylik yalpi ish haqi ÷ 225 soat (30 kun × 7,5 soat).
Chegaralar va shartlar
- Ish vaqtidan tashqari ish yiliga 270 soatdan oshmasligi kerak.
- Xodimning yozma roziligi talab qilinadi; u ishga qabul qilishda yoki ehtiyoj tugʻilganda bir marta olinadi va har yili yangilanmaydi. Xodim uni 30 kun oldin yozma ogohlantirib qaytarib olishi mumkin.
- Kunlik ish vaqti 11 soatdan oshmasligi kerak.
- Xodim xohlasa, haq oʻrniga 6 oy ichida har bir qoʻshimcha soat uchun 1,5 soat boʻsh vaqt olishi mumkin.
- Ish vaqtidan tashqari ish haqini toʻlamaslik har bir xodim uchun 4 815 TRY jarimaga tortiladi (2026).
Misol
Yalpi 45 000 TRY, oyda 10 soat ish vaqtidan tashqari ish:
- Soatbay yalpi = 45 000 ÷ 225 = 200 TRY
- +50% bilan bir soat = 300 TRY → 10 soat = yalpi 3 000 TRY
- Ushlanmalar: ijtimoiy sugʻurta + ishsizlik 15% (450 TRY), daromad soligʻi (pogʻonaga qarab), tamgʻa soligʻi (22,77 TRY)
Huquqiy asos
4857-sonli Mehnat toʻgʻrisidagi qonun 41-modda (ish vaqtidan tashqari ish), 44-modda (milliy bayramlar va umumiy dam olish kunlari), 47-modda; Ish vaqtidan tashqari ishlash va qoʻshimcha soatlarda ishlash toʻgʻrisidagi nizom.