Bir nechta ish beruvchidan ish haqi: deklaratsiya shartmi?
Bir yilda ikki yoki undan ortiq ish beruvchidan ish haqi olganlar uchun yillik daromad soligʻi deklaratsiyasi: chegaralar, hisob-kitob qanday ishlashi, misol va eʼtibor beriladigan jihatlar.
Agar kunduzi bir kompaniyada ishlab, kechqurun boshqa joyda dars bersangiz yoki yil davomida ish joyingizni oʻzgartirib, ikki xil ish beruvchidan ish haqi olgan boʻlsangiz, bu maqola siz uchun. Ish haqingizdan har oy soliq ushlab qolingan boʻlsa ham, yil oxirida deklaratsiya topshirishingiz kerak boʻlishi mumkin.
Nima uchun qoʻshimcha soliq yuzaga keladi?
Daromad soligʻi progressiv: yillik daromad oshgani sari u yuqoriroq pogʻonalarga oʻtadi. Biroq har bir ish beruvchi faqat oʻzi toʻlayotgan ish haqini koʻradi va soliqni birinchi pogʻonadan boshlaydi. Ikkala ish beruvchi ham 15% va 20% li pogʻonalardan foydalanganda, jami daromad talab qilganidan kamroq soliq ushlab qolinadi. Yillik deklaratsiya bu farqni yopadi.
2026-yil chegaralari
| Holat | Deklaratsiya shartmi? |
|---|---|
| Bitta ish beruvchi, jami ish haqi 5 300 000 TRY dan oshmaydi | Yoʻq |
| Bitta ish beruvchi, jami ish haqi 5 300 000 TRY dan oshadi | Ha |
| Bir nechta ish beruvchi, ikkinchi va keyingi ish beruvchilardan olingan jami summa 400 000 TRY dan, umumiy jami esa 5 300 000 TRY dan oshmaydi | Yoʻq |
| Bir nechta ish beruvchi, ikkinchi va keyingi ish beruvchilardan olingan jami summa 400 000 TRY dan oshadi | Ha, barcha ish haqi koʻrsatiladi |
Chegaralar Daromad soligʻi toʻgʻrisidagi qonunning 103-moddasidagi ish haqi tarifining ikkinchi va toʻrtinchi pogʻonalariga bogʻlangan va har yili yangilanadi. Qaysi ish beruvchi «birinchi» hisoblanishini soliq toʻlovchining oʻzi tanlaydi; eng yuqori ish haqi toʻlayotgan ish beruvchini birinchi deb hisoblash odatda deklaratsiya chegarasidan pastda qolish uchun foydali.
Misol
Faraz qilaylik, 2026-yilda A kompaniyasidan 900 000 TRY, B kompaniyasidan 450 000 TRY yalpi ish haqi (soliq bazasi) oldingiz. Ikkinchi ish beruvchidan olingan 450 000 TRY 400 000 TRY chegarasidan oshgani sababli, ikkala ish haqi ham deklaratsiyada koʻrsatiladi. Imtiyoz va chegirmalarni hisobga olmagan holda soddalashtirilgan hisob-kitob:
| Soliq | |
|---|---|
| A ushlab qolgan (900 000 TRY dan) | 205 500 TRY |
| B ushlab qolgan (450 000 TRY dan) | 84 000 TRY |
| Jami ushlab qolingan | 289 500 TRY |
| Jami 1 350 000 TRY ga hisoblangan | 327 000 TRY |
| Deklaratsiya bilan toʻlanadigan farq | 37 500 TRY |
Haqiqiy hisob-kitobda eng kam ish haqi imtiyozi, ijtimoiy sugʻurta badallari va boshqa chegirmalar ham hisobga olinadi; oʻz raqamlaringiz bilan taxminiy hisob-kitob uchun daromad soligʻi pogʻonasi vositasidan foydalaning.
Deklaratsiya qanday topshiriladi?
- Deklaratsiya ish haqi olingan yildan keyingi yilning mart oyida topshiriladi; soliq mart va iyul oylarida ikki qismda toʻlanadi.
- GİBning Tayyor deklaratsiya (Hazır Beyan) tizimi ish beruvchilar manbada ushlab qolinadigan soliq (stopaj) deklaratsiyalarida koʻrsatgan ish haqlarini siz uchun avtomatik ravishda kiritadi. Sizga faqat maʼlumotlarni tekshirish va yetishmayotganlarini toʻldirish qoladi.
- Ish beruvchilar ushlab qolgan soliq deklaratsiyada hisobga olinadi; faqat farq toʻlanadi.
Yillik deklaratsiya boʻyicha umumiy qoʻllanma: Yillik daromad soligʻi deklaratsiyasi
Eʼtibor beriladigan jihatlar
- Yil davomida ish joyini oʻzgartirish ham «bir nechta ish beruvchi» hisoblanadi. Agar yanvardan iyungacha bir kompaniyada, iyuldan dekabrgacha boshqasida ishlagan boʻlsangiz, chegaralarni xuddi shu tarzda tekshiring.
- Yangi ish beruvchingizga oldingi ish haqlaringiz haqida xabar berish majburiy emas; yangi ish beruvchi soliqni yana birinchi pogʻonadan boshlaydi. Farq deklaratsiyada namoyon boʻladi, shuning uchun yil oxirida toʻlovga tayyor boʻling.
- Qoʻshimcha dars soatlari haqi, majlisda qatnashganlik haqi va kengash aʼzoligi haqi ham ish haqi hisoblanadi va ushbu hisob-kitobga kiradi: Kengash aʼzosining qatnashganlik haqi
Huquqiy asos: 193-sonli Daromad soligʻi toʻgʻrisidagi qonun, 61, 86/1-b, 103-moddalar.