İş sözleşmesi türleri: hangi durumda hangisini yapmalısınız?
Belirsiz ve belirli süreli, tam ve kısmi süreli, çağrı üzerine, deneme süreli, uzaktan ve takım sözleşmesi; yazılı şekil, zincirleme sözleşme yasağı ve doğru sözleşmeyi seçmek için karar tablosu.
İş Kanunu, işverenin ihtiyacına göre farklı iş sözleşmesi türleri tanır. Doğru türü seçmek; fesih, tazminat ve sigorta bildirimi gibi sonraki her adımı kolaylaştırır. Yanlış tür ise çoğu zaman iş mahkemesinde, sözleşmenin başka bir tür sayılmasıyla sonuçlanır.
Karar tablosu
| İhtiyacınız | Uygun sözleşme |
|---|---|
| Sürekli bir pozisyon | Belirsiz süreli, tam süreli |
| Belli bir proje, mevsimlik iş, izindeki çalışanın yerine geçici çalışan | Belirli süreli (objektif nedenle) |
| Haftanın belirli günleri ya da günün bir bölümü | Kısmi süreli |
| İşin gerektirdiği zamanlarda çağrılacak çalışan | Çağrı üzerine çalışma |
| Evden veya işyeri dışında düzenli çalışma | Uzaktan çalışma |
| Yeni çalışanı tanıma ihtiyacı | Herhangi bir türe deneme süresi kaydı |
Belirsiz süreli sözleşme
Bitiş tarihi olmayan sözleşmedir ve genel kural budur. Belirli süreli sözleşme yapmak için gerekli objektif neden yoksa sözleşme, adı ne olursa olsun belirsiz süreli sayılır. İş güvencesi, ihbar süreleri ve kıdem tazminatı bu sözleşme türünde tam olarak uygulanır.
Belirli süreli sözleşme
Ancak objektif koşullara bağlı olarak yapılabilir:
- Belirli süreli bir işin varlığı (ör. altı aylık bir proje),
- Belli bir işin tamamlanması,
- Belli bir olgunun ortaya çıkması (ör. doğum izindeki çalışanın dönüşü).
Zincirleme sözleşme yasağı: Esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli sözleşme birden fazla üst üste yapılamaz. Aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır.
Belirli süreli sözleşme süre sonunda kendiliğinden biter; bu nedenle ihbar tazminatı doğmaz. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre ise en az bir yıl süren belirli süreli sözleşmenin süre bitimiyle sona ermesinde kıdem tazminatı ödenir. Şablon: Belirli süreli iş sözleşmesi
Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışma
Haftalık çalışması tam süreli emsalinin üçte ikisine kadar olan çalışanlar için yapılır. Ücret ve bölünebilir haklar çalışma süresiyle orantılıdır; SGK bildirimi saat esasına göre yapılır. Ayrıntı: Kısmi süreli çalışma
Uzaktan çalışma
Çalışanın işini, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında evden ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışından yapmasıdır. Yazılı sözleşme zorunludur: Uzaktan çalışma · Uzaktan çalışma sözleşmesi
Deneme süresi
Ayrı bir sözleşme türü değil, sözleşmeye eklenen bir kayıttır: Deneme süresi
Şekil şartı
- Süresi bir yıl veya daha uzun olan belirli süreli sözleşmeler yazılı yapılmalıdır.
- Yazılı sözleşme yapılmayan durumlarda işveren, en geç iki ay içinde çalışanın genel ve özel çalışma koşullarını, günlük veya haftalık çalışma süresini, ücretini ve eklerini, ödeme dönemini, belirli süreliyse süresini ve fesih koşullarını gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
- Uygulamada, türü ne olursa olsun her iş sözleşmesini yazılı yapmanızı öneririz. Uyuşmazlıkta en güçlü delil yazılı sözleşmedir.
Sözleşmeye mutlaka yazılması gerekenler
- Tarafların kimliği ve adresleri, işin başlangıç tarihi,
- Görev tanımı ve çalışma yeri,
- Ücret (brüt mü net mi olduğu açıkça), ödeme zamanı ve yan haklar: Yan haklar
- Çalışma süresi, varsa denkleştirme ve fazla çalışma onayı: Çalışma süreleri ve denkleştirme
- Deneme süresi, gizlilik ve varsa rekabet yasağı,
- Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma: Çalışan KVKK aydınlatma metni
İlgili hizmetimiz: İş sözleşmeleri
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.8, 9, 11, 12, 13, 14 ve 15.