Uzaktan çalışma: sözleşme, masraflar, veri güvenliği ve İSG
İş Kanunu ve Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'ne göre uzaktan çalışma sözleşmesi, zorunlu içerik, işyerine dönüş, masraflar ve yemek bedeli, kişisel verilerin korunması, iş sağlığı ve güvenliği, yurt dışından çalışma ve kontrol listesi.
Pandemiyle yaygınlaşan uzaktan çalışma, pek çok işletmede kalıcı hâle geldi. Ancak "evden çalışabilirsin" demek, hukuki olarak yeterli değildir. Uzaktan çalışma, İş Kanunu'nda tanımlanmış ve bir yönetmelikle ayrıntılandırılmış bir çalışma biçimidir.
Tanım
Uzaktan çalışma; çalışanın, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinden ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayanan bir iş ilişkisidir. Tam zamanlı uzaktan çalışma olabileceği gibi, haftanın bazı günleri işyerinde çalışılan hibrit düzen de mümkündür.
Sözleşmede neler yer almalı?
Uzaktan çalışma yazılı olarak kararlaştırılmalıdır. Sözleşmede en az şunlar bulunmalıdır:
| Başlık | İçerik |
|---|---|
| İşin tanımı | Yapılacak işin tanımı ve yapılma şekli |
| Süre ve yer | Çalışma süresi, çalışma saatleri, çalışılacak yer veya yerler |
| Ücret | Ücret ve ödeme şekli |
| Ekipman | İşveren tarafından sağlanan araç, gereç ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler |
| Masraflar | Elektrik, internet, telefon gibi giderlerin karşılanıp karşılanmayacağı ve nasıl karşılanacağı |
| İletişim | İşverenle iletişim kurma yöntemi ve saatleri |
| Veri güvenliği | Kişisel ve şirket verilerinin korunmasına ilişkin kurallar |
| Dönüş | İşyerine dönüş koşulları |
Hazır şablonumuzu kullanabilirsiniz: Uzaktan çalışma sözleşmesi
Geçiş ve dönüş
- Mevcut çalışanın uzaktan çalışmaya geçmesi, tarafların anlaşmasıyla olur. Çalışanın talebi işverence değerlendirilir; işveren talebi kabul etmek zorunda değildir.
- Zorlayıcı nedenlerin (salgın hastalık, doğal afet gibi) işyerinin tamamında veya bir bölümünde ortaya çıkması hâlinde, uzaktan çalışmaya geçiş için çalışanın onayı aranmaz.
- İşyerine dönüşün koşulları sözleşmede düzenlenmelidir; esaslı değişiklik niteliğindeki dönüş talepleri için çalışanın yazılı onayı gerekebilir.
Eşit davranma
Uzaktan çalışan; ücret, yan haklar, eğitim, terfi ve sosyal haklar bakımından işyerindeki emsalinden farklı işleme tabi tutulamaz. Ancak işin niteliğinden doğan farklılıklar (örneğin işyerinde verilen yemeğin evde verilememesi) haklı bir nedene dayanabilir. Bu durumda yemek kartı gibi alternatifler değerlendirilebilir: Yemek bedeli istisnası
Masraflar ve vergi
Uzaktan çalışan için işverenin karşıladığı internet, elektrik veya ekipman giderleri, belgelendirme şekline göre vergi ve SGK açısından farklı sonuçlar doğurur. Sabit tutarlı "ev ofis ödeneği" çoğu zaman ücret niteliğindedir. Doğru kurgu için: Yan haklar
Kişisel veriler ve gizlilik
- İşveren, uzaktan çalışana verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin kuralları bildirir ve gerekli eğitimi verir.
- Çalışan, işverenin belirlediği kurallara uymakla yükümlüdür.
- Çalışanın bilgisayarının izlenmesi gibi uygulamalar KVKK kapsamında aydınlatma ve ölçülülük ilkesine uygun yapılmalıdır: Çalışan KVKK aydınlatma metni
İş sağlığı ve güvenliği
İşveren, uzaktan çalışanı yaptığı işin niteliğine göre iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirir, gerekli eğitimi verir ve sağlık gözetimini sağlar. Ekipmanın güvenliği için gerekli önlemleri alır. Uzaktan çalışmada iş kazası kavramı, iş görme sırasında ve işle bağlantılı olarak gerçekleşen olaylar bakımından uygulanır: İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri
Yurt dışından uzaktan çalışma
Çalışanın uzun süre yurt dışından çalışması; o ülkenin vergi, sosyal güvenlik ve çalışma izni kuralları açısından ayrı sonuçlar doğurabilir ve şirket için yurt dışında işyeri oluşma riskini gündeme getirebilir. Bu talepleri onaylamadan önce durumu birlikte değerlendirelim: Çalışanı yurt dışına göndermek
Kontrol listesi
- Uzaktan çalışma yazılı sözleşmeye bağlandı mı?
- Ekipman zimmetlendi mi? Zimmet tutanağı
- Masraf politikası belirlendi mi?
- Veri güvenliği kuralları bildirildi ve eğitim verildi mi?
- İSG bilgilendirmesi yapıldı mı?
- Çalışma süreleri ve ulaşılabilirlik saatleri belirlendi mi?
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.14; Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (RG 10.03.2021); 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.