Özbekistan'dan Türkiye'ye yatırım: şirket, vergi ve SGK rehberi

Özbekistan vatandaşları ve Özbekistan'da kurulu şirketler Türkiye'de limited veya anonim şirket kurabilir, mevcut bir şirkete ortak olabilir ya da şube açabilir. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu yabancı yatırımcıya Türk yatırımcıyla eşit muamele sağlar; kuruluş için ön izin gerekmez. Bu yazı genel kuruluş adımlarına ek olarak bu ülkeye özgü noktaları özetler.

İki ülke arasındaki anlaşmalar

Kaynaklar: Ticaret Bakanlığı, ikili anlaşmalar · Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, sosyal güvenlik anlaşmaları · Lahey Konferansı, apostil sözleşmesi taraf listesi. Son kontrol: 5 Kasım 2026.

Vergi: kâr payı, faiz ve gayrimaddi hak

Türk şirketinin Özbekistan'daki ortağına dağıttığı kâr payında Türkiye'de stopaj yapılır. Anlaşmadaki indirimli oranın uygulanması için alıcının kendi ülkesinin vergi idaresinden aldığı mukimlik belgesi, ödemeden önce Türk şirketinde bulunmalıdır.

Kâr payında Türk iç mevzuatındaki oran %15'tir; GİB'in yürürlükteki anlaşmalar listesinde yer alan 1996 tarihli Türkiye–Özbekistan anlaşması bunu %10'a indirir. Faiz ve gayrimaddi hak ödemelerinde de anlaşma oranı %10'dur. Ticaret Bakanlığı listesinde 2017'de imzalanmış yeni bir anlaşma da yer alır; GİB listesi (23.04.2025) 1996 anlaşmasını gösterdiğinden oranlar bu anlaşmaya göredir. Ödeme öncesinde güncel durum kontrol edilmelidir.

Ayrıntı: Kâr payı dağıtımı vergisi · Mukimlik belgesi · Stopaj oranları

Belgeler: apostil ve tercüme

Özbekistan ve Türkiye Lahey Apostil Sözleşmesi'nin tarafıdır. Özbek şirketi ortak olacaksa şirketin kayıt belgesi, yetkili organ kararı ve vekâletname Özbekistan'da yetkili makamdan apostil şerhi aldırılır; konsolosluk onayı gerekmez. Özbekçe veya Rusça belgeler Türkiye'de yeminli tercümanla Türkçeye çevrilir ve noterde onaylanır.

Gerçek kişi ortaklar için pasaportun noter onaylı Türkçe tercümesi yeterlidir. Türk vergi numarası, ticaret sicili ve banka kayıtlarında ad pasaporttaki Latin harfli yazımla kullanılır; farklı bir çeviri yazı kayıtlar arasında uyuşmazlık yaratır. Adımlar: Yabancılar için şirket kuruluşu · Yabancıya vergi numarası

SGK ve çalışma izni

Türkiye ile Özbekistan arasında sosyal güvenlik anlaşması yoktur. Türkiye'de işe alınan Özbekistan vatandaşı Türk SGK'sına bildirilir. Özbekistan'daki bir kuruluş adına Türkiye'ye gönderilen ve Özbekistan'da sigortalı olduğunu belgeleyen kişi yalnızca üç aya kadar süren işlerde Türkiye'de sigortalı sayılmaz; üç aydan uzun çalışmada Türk SGK'sına kayıt zorunludur.

Şirkete ortak olmak çalışma hakkı vermez; şirkette yönetici olarak çalışacak ortak için çalışma izni alınır. Yabancı çalışanın sosyal güvenliği · Çalışma izni kriterleri

Banka hesabı ve sermaye

Şirket hesabı Türkiye'deki bir bankada açılır. Bankalar, yurt dışından gelen sermaye ve ortakların kimliği için belge ve fonun kaynağına ilişkin açıklama isteyebilir. Sermayenin bankadan transfer edilmesi, ileride kâr transferi ve yabancı sermaye bildirimleri için kayıt oluşturur. Yabancı sermayeli şirket bildirimleri

Yatırım koruma anlaşması ne sağlar?

Yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması anlaşması, yatırımın kamulaştırılmasına karşı güvence, kâr ve sermayenin serbest transferi ile uyuşmazlıkta uluslararası tahkim yolu gibi koruma hükümleri içerir. Kapsam ve koşullar anlaşma metnine göre belirlenir.

Kaynaklar

• Anlaşma tarihleri: tablonun altındaki Ticaret Bakanlığı, ÇSGB ve Lahey Konferansı listeleri.
• Üç ay kuralı: ÇSGB, çalışma izni muafiyeti kapsamındaki yabancıların sigortalılığı duyurusu (22.05.2023)
• Genel süreç: Yabancı yatırımcılara hizmetler · Tüm anlaşma oranları