Doğru yerde ve doğru belgeyle kurulan bir işletme, kurumlar vergisinden personel maliyetine kadar ciddi avantaj elde eder. Bu avantajların ortak noktası şartlara sıkı bağlı olmalarıdır: Bir şartın kaçırılması, alınan desteğin gecikme zammıyla geri istenmesine yol açabilir.
Bir bakışta
| Yapı | Kimler için? | Başlıca avantajlar |
|---|---|---|
| Teknoloji geliştirme bölgesi (teknopark) | Yazılım, Ar-Ge ve tasarım yapan şirketler | Bölgedeki Ar-Ge ve yazılım kazançlarında kurumlar vergisi istisnası; Ar-Ge personeli ücretlerinde gelir vergisi ve damga vergisi istisnası; SGK işveren hissesinin yarısının desteklenmesi; belirli yazılım satışlarında KDV istisnası |
| Ar-Ge ve tasarım merkezi (5746) | Belirli sayıda tam zamanlı Ar-Ge / tasarım personeli olan şirketler | Ar-Ge harcamalarının matrahtan indirimi; personel ücretlerinde gelir vergisi ve damga vergisi istisnası; SGK işveren hissesi desteği |
| Serbest bölge (3218) | Üretim, ihracat ve ticaret yapan işletmeler | Bölgede üretilen malların satışından elde edilen kazançta kurumlar vergisi istisnası (şartlarıyla); ihracat ağırlıklı üreticilerde personel ücretlerinde gelir vergisi istisnası; gümrük ve KDV avantajları |
| Organize sanayi bölgesi | İmalat yapan işletmeler | Altyapı, arsa teminine ilişkin vergi avantajları; teşvik belgesinde bölge avantajı |
| Yatırım teşvik belgesi | Belirli tutarın üzerindeki yatırımlar | Makine-teçhizat alımında KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti; indirimli kurumlar vergisi; SGK işveren hissesi desteği; faiz veya kâr payı desteği (yatırım türü ve bölgeye göre) |
Oranlar, süreler ve asgari şartlar ilgili kanun ve Cumhurbaşkanı kararlarında belirlenir ve dönemsel olarak değişir. Başvurudan önce güncel metinle birlikte hesaplıyoruz.
2025'ten itibaren yeni yatırım teşvik sistemi
2025/9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (30 Mayıs 2025) önceki sistemi yürürlükten kaldırdı:
- Genel teşvik uygulaması kaldırıldı; eski "genel, bölgesel, öncelikli, stratejik" ayrımı yerine iki ana yapı var: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ve Sektörel Teşvik Sistemi.
- Belgeler çağrı esaslı ve rekabetçi; şartları sağlamak belge almayı garanti etmez.
- Asgari sabit yatırım tutarı (özel bir tutar belirlenmemişse) 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL; stratejik hamle programında en az 50 milyon TL. Tutarlar her yıl güncellenir.
- Destek araçları: gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası ve iadesi, indirimli kurumlar vergisi, sigorta primi işveren (ve bazı durumlarda işçi) hissesi desteği (6. bölgede 12 yıl, diğerlerinde 8 yıl), faiz veya kâr payı desteği, yatırım yeri tahsisi, nitelikli personel desteği, makine desteği.
- Eski belgeler kendi mevzuatına göre devam eder; eski belgedeki makine yeni belgeye taşınamaz.
Asgari kurumlar vergisi: her teşvikin tavanı
İndirimli kurumlar vergisi, teknopark ve serbest bölge istisnaları dahil birçok avantajın etkisi, yurt içi asgari kurumlar vergisi (indirim ve istisna öncesi kazancın %10'u) ile sınırlanır. Yeni kurulan şirketlerde ilk üç hesap dönemi uygulanmaz. Teşvik hesabını her zaman asgari vergiyle birlikte yapıyoruz.
İlgili hesaplama: Kurumlar vergisi ve asgari kurumlar vergisi
Serbest bölgelerde 2025 değişikliği
1 Ocak 2025'ten itibaren serbest bölgede üretilen malların satışından elde edilen kazançta kurumlar vergisi istisnası yalnızca yurt dışına satışlar için geçerlidir; Türkiye'ye yapılan satışlar istisna dışıdır. Personel ücretlerindeki gelir vergisi istisnası, işletmenin ihracat oranına bağlıdır.
Diğer kurumlar vergisi avantajları
- İhracat kazancına 5 puan, sanayi sicil belgeli üretim kazancına 1 puan indirimli oran.
- Hizmet ihracatında 2026'dan itibaren %100 kazanç indirimi. Hizmet ihracatı
- Ar-Ge ve tasarım harcamalarında ek indirim; belirli tutarın üzerindeki indirimlerde bir kısmın girişim sermayesine aktarılması şartı (aksi halde indirim kaybedilir).
Teknopark: sık sorulanlar
Yalnızca yazılım şirketleri mi girebilir? Hayır; Ar-Ge, tasarım ve teknoloji yoğun üretim projeleri de kabul edilir. Bölge yönetimi proje onayı verir.
Bütün kazanç istisna mı? Hayır. Yalnızca bölgede yürütülen ve onaylı projelerden doğan Ar-Ge, yazılım ve tasarım kazançları istisnadır. Bölge dışında yapılan faaliyetler ve ticari satışlar normal vergilenir; bu nedenle ayrı maliyet ve gelir takibi şarttır.
Personel istisnası herkese uygulanır mı? Ar-Ge ve destek personeline uygulanır; destek personeli sayısı Ar-Ge personeline oranla sınırlıdır. Uzaktan çalışmada istisnanın oranı sınırlanmıştır.
Yatırım teşvik belgesi: süreç
- Yatırım konusunun ve bölgenin teşvik sistemine uygunluğunun kontrolü (NACE kodu belirleyici). NACE kodu
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın elektronik teşvik sistemi (E-TUYS) üzerinden başvuru; makine-teçhizat listesi, finansman planı, istihdam hedefi.
- Belgenin düzenlenmesi; alımlarda KDV istisnası için belgenin ibrazı.
- Yatırım süresince değişiklik başvuruları ve dönemsel raporlar.
- Tamamlama vizesi: Yatırım bitince kapanış; indirimli kurumlar vergisi ve diğer desteklerin kesinleşmesi.
İlgili hesaplama: İthalat maliyeti ve gümrük vergileri
Sık yapılan hatalar
- Teşvik belgesi alınmadan makine siparişi verip KDV istisnasını kaçırmak.
- Teknoparkta bölge dışı faaliyetin gelirini istisnaya katmak.
- Ar-Ge personelinin bölge dışında çalıştığı süreleri ayırmamak.
- Teşvikli yatırımı tamamlama vizesini almamak; indirimli vergi kesinleşmez.
- SGK desteklerinde borçsuzluk şartını takip etmemek. SGK teşvikleri
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Uygunluk analizi ve avantaj hesabı, başvuru dosyasının mali kısmı, teknopark ve Ar-Ge merkezlerinde istisna hesapları ve ayrı muhasebe takibi, teşvik belgesi kapanış raporları için yeminli mali müşavir ve danışmanlarla koordinasyon.
Kaynaklar
2025/9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı; 5520 sayılı KVK m.32 ve 32/C; 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu; 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun; 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu; 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu.