KDV, işletmelerin en sık beyan ettiği ve en çok hata yapılan vergidir. Hataların çoğu oran seçiminden değil, tevkifat ve indirim hakkı konularından çıkar. Bu sayfada sistemin işletme açısından kritik noktalarını ve iade sürecini anlatıyoruz.
Oranlar
| Oran | Kapsam (özet) |
|---|---|
| %20 | Genel oran; ithalat dahil listelerde sayılmayan her şey |
| %10 | (II) sayılı liste: birçok gıda, ilaç ve tıbbi ürün, konaklama, bazı sağlık ve tekstil ürünleri, lokanta hizmetleri |
| %1 | (I) sayılı liste: temel gıdalar, gazete ve dergiler, bazı tarım ürünleri, belirli konut teslimleri |
Listeler Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve yıl içinde değişebilir. Ürün bir liste maddesine açıkça girmiyorsa genel oran uygulanır. Türkiye'de %0 oran yoktur; ihracat indirim hakkı olan istisnadır.
İki tür istisna
| İndirim hakkı olan istisnalar | İndirim hakkı olmayan istisnalar |
|---|---|
| Mal ihracatı | Bankacılık ve sigorta işlemleri (BSMV'ye tabi) |
| Hizmet ihracatı (yurt dışındaki müşteri ve yurt dışında yararlanma şartıyla) | Bazı eğitim, kültür ve sağlık hizmetleri |
| Uluslararası taşımacılık | Belirli taşınmaz ve iştirak hissesi satışları |
| Yatırım teşvik belgeli makine-teçhizat teslimi | Ticari işletmeye dahil olmayan bazı kiralamalar |
| Liman ve havalimanı hizmetleri |
İndirim hakkı olan istisnada alışlarda ödenen KDV iade edilebilir; olmayanında maliyete eklenir.
Tevkifat
- Tam tevkifat: Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlardan alınan hizmetler (yurt dışı yazılım lisansı, grup içi danışmanlık, reklam). KDV'yi Türkiye'deki alıcı 2 No.lu beyannameyle beyan eder ve aynı dönem indirir.
- Kısmi tevkifat: Yapım, temizlik, işgücü temini, danışmanlık, yemek servisi, taşımacılık, hurda gibi listelenen işlemler; alıcı belirli bir oranı keser. KDV tevkifat oranları
- Satıcıya KDV'nin tamamını ödemek, alıcının tevkifat yükümlülüğünü kaldırmaz; kesilmeyen KDV ve cezası alıcıdan aranır.
İlgili hesaplama: Yurt dışı reklam faturası: stopaj ve KDV-2
İndirilemeyen KDV
- Kanunen kabul edilmeyen giderlere ait KDV
- Binek otomobil alımındaki KDV (kiralama ve satış işletmeleri hariç)
- Zayi olan mallara ait KDV (belirli istisnalar dışında)
- İndirim hakkı olmayan istisnalara ait KDV
- İlgili takvim yılı içinde kayda alınmayan belgelerin KDV'si
- Zorunlu e-belge yerine kâğıtla düzenlenen belgedeki KDV
Yabancı şirketler
Türkiye'de işyeri olmayan yabancı şirket genellikle KDV mükellefi olmaz; Türk ticari müşterileri tam tevkifatla KDV'yi beyan eder. İstisna: Türkiye'deki tüketicilere (vergi mükellefi olmayanlara) elektronik ortamda hizmet veren yabancı şirketler, özel bir mükellefiyet (3 No.lu beyanname) ile KDV'yi kendileri öder.
KDV iadesi: dosya nasıl hazırlanır?
- Hak doğuran işlemin tespiti: İhracat, indirimli oran, tevkifat, teşvik belgeli teslim.
- İadesi gereken KDV'nin hesabı: Doğrudan yüklenilen KDV + genel giderlerden pay; indirimli orandaki iadelerde yıllık bazda sınır.
- Listeler: Satış faturaları, yüklenilen KDV listesi, gümrük beyannameleri, tevkifat listeleri; GİB sisteminde karşı firmalarla otomatik eşleştirilir.
- Tür seçimi: Mahsuben (vergi ve SGK borçlarına) veya nakden. Belirli tutarı aşan nakit iadelerde YMM raporu veya teminat gerekir.
- Takip: Eksiklik yazılarına cevap, karşı firma tespitleri, iade sonucu.
İade alacağı gerçek bir varlıktır ama çoğu işletmede beklemeye bırakılır. Devreden KDV'nin ne kadarının iade edilebilir olduğunu her çeyrek kontrol ediyoruz. Ayrıntı: KDV iadesi rehberi.
Beyan ve ödeme
1 No.lu ve 2 No.lu KDV beyannameleri izleyen ayın 28'ine kadar verilir ve aynı gün ödenir. İlişkili kişi, istisna ve iade işlemleri için ek listeler gerekir.
İlgili hesaplama: Kur farkı faturası ve KDV
Sık yapılan hatalar
- Benzer ürünün oranını varsayıp liste kontrolü yapmamak.
- Yurt dışı yazılım ve reklam faturalarında sorumlu sıfatıyla KDV'yi unutmak.
- Belirlenmiş alıcılara hizmette tevkifatsız fatura kesmek.
- Hizmet ihracatında "yurt dışında yararlanma" şartını belgelememek.
- Devreden KDV'yi yıllarca biriktirip iade imkânını değerlendirmemek.
Kaynaklar
3065 sayılı KDV Kanunu (m.9 sorumluluk, m.11 ve 12 ihracat, m.13 diğer istisnalar, m.28 oranlar, m.29–30 indirim, m.32 iade); KDV Genel Uygulama Tebliği; KDV oranlarına ilişkin Cumhurbaşkanı kararları.