Vergi idaresinden gelen bir yazı her zaman ceza demek değildir; ama süreler kısadır ve ilk cevabın kalitesi sonucu belirler. Yazıyı aldığınız gün bize iletmeniz, seçeneklerin hepsini açık tutar.
Hangi yazı geldi?
| Yazı | Ne anlama gelir? | Süre |
|---|---|---|
| İzaha davet (VUK 370) | İdare bir tutarsızlık tespit etti (ön tespit); inceleme başlamadan açıklama veya düzeltme fırsatı | Tebliğden itibaren 30 gün |
| Bilgi isteme (VUK 148) | Belirli bir konuda bilgi ve belge talebi | Yazıdaki süre (genellikle 15 gün) |
| İnceleme yazısı / defter ibraz | Vergi müfettişi incelemesi başladı | Yazıdaki süre; tam inceleme genellikle 1 yıl, sınırlı inceleme 6 ay içinde tamamlanır |
| Vergi / ceza ihbarnamesi | Tarhiyat yapıldı | 30 gün: uzlaşma, 376 indirimi veya dava |
| Ödeme emri | Kesinleşmiş borç tebliği | 15 gün |
e-Tebligatta yazı, elektronik adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.
İzaha davet
- Kapsam: VUK 370/a genel ön tespitler; 370/b sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma ön tespiti (2026'da belirli tutar ve yıllık alışların %5'i ölçütüyle). Kaçakçılık niteliğindeki fiiller kural olarak kapsam dışıdır.
- İzah kabul edilirse: Ön tespit konusu için inceleme veya takdire sevk yapılmaz. Komisyon süresinde yapılan izahı en geç 45 gün içinde sonuçlandırır.
- İzah yeterli bulunmazsa: Sonuç yazısının tebliğinden itibaren 30 gün içinde eksik beyan düzeltilir ve vergi izah zammıyla ödenir; vergi ziyaı cezası %20 oranında uygulanır.
- Hiç cevap verilmezse: İnceleme veya takdire sevk; ceza indirimsiz uygulanır.
- Ön tespit idarenin bilgisine girdiği için artık pişmanlıkla beyan mümkün değildir.
30 günlük hazırlık planımız
| Gün | Yapılan |
|---|---|
| 0–2 | Tebliğ tarihi, yazı türü, dönem ve tutarın netleştirilmesi |
| 3–7 | Defter, beyanname, e-belge, banka ve sözleşme kayıtlarının toplanması |
| 8–14 | Tespit ile kayıtların satır satır eşleştirilmesi |
| 15–20 | Vergi ziyaı olup olmadığının ve beyan seçeneklerinin değerlendirilmesi |
| 21–27 | İzah metni ve numaralı ekler; hukukçu ile çapraz kontrol |
| 28'den önce | Dijital Vergi Dairesi üzerinden gönderim ve alındı belgesinin saklanması |
İnceleme sürecinde
- İnceleme yazısına süresinde cevap; defter ve belgelerin eksiksiz ibrazı (ibraz edilmeyen defter takdir ve ağır sonuçlar doğurur).
- Müfettişle yapılan görüşmelerde tutanakların kontrolü; mükellef lehine hususların da tutanağa geçirilmesi.
- KDV iade incelemelerinde karşı firma tespitlerine itiraz ve belge sunumu.
Tarhiyattan sonra üç yol
| Yol | Ne zaman uygun? |
|---|---|
| Cezada indirim (VUK 376) | Tespit doğruysa; vergi ziyaı cezasında ilk defada 1/2, sonrakilerde 1/3, usulsüzlükte 1/2 indirim. 30 gün içinde ödeme şartı |
| Uzlaşma | Tutar veya ceza tartışmalıysa; uzlaşılan tutar kesinleşir, dava açılamaz |
| Dava | Hukuki görüş ayrılığı varsa; 30 gün içinde vergi mahkemesi |
Ayrıntı ve örnek hesap: Vergi cezaları ve pişmanlık · Gecikme zammı
İlgili hesaplama: Vergi ziyaı cezası, pişmanlık ve indirim
Sık yapılan hatalar
- e-Tebligat kutusunu kontrol etmemek ve süreyi kaçırmak.
- İzaha davete belgesiz, genel ifadelerle cevap vermek.
- İnceleme başladıktan sonra pişmanlıkla beyan vermeye çalışmak.
- Uzlaşma ile 376 indirimini aynı anda planlamak (birini seçmek gerekir).
Kaynaklar
213 sayılı VUK (m.107/A elektronik tebligat, m.134–141 inceleme, m.148 bilgi isteme, m.370 izaha davet, m.371 pişmanlık, m.376 indirim, ek m.1–12 uzlaşma); 519 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği; VDK İzaha Davet Rehberi; 6183 sayılı Kanun m.55 (ödeme emri).