Stajyer ve çırak çalıştırmak: ücret, sigorta ve devlet katkısı
Meslek lisesi ve MESEM öğrencileri, yükseköğretim zorunlu stajı ve gönüllü stajyerler için ücret, sigorta primi, devlet katkısı, vergi istisnası ve işverenin yükümlülükleri.
"Stajyer" kelimesi günlük dilde üç farklı durumu anlatır. Mevzuat ise bunları birbirinden ayırır; ücret, sigorta ve devlet katkısı her biri için farklıdır.
Üç farklı durum
| Mesleki eğitim öğrencisi (meslek lisesi, MESEM) | Yükseköğretim zorunlu stajı | Gönüllü stajyer | |
|---|---|---|---|
| Dayanak | 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu | 3308 sayılı Kanun m.25 | İş Kanunu (hizmet akdi) |
| Sözleşme | Okul ile işletme arasında | Okul, öğrenci ve işletme | İşveren ile öğrenci arasında |
| Ücret | Kanuni asgari oran | Kanuni asgari oran | Serbest; asgari ücret kurallarına tabi |
| Sigorta primi | Okul öder (iş kazası ve meslek hastalığı, genel sağlık sigortası) | Okul öder (iş kazası ve meslek hastalığı) | İşveren öder, normal çalışan gibi |
| İşe giriş bildirgesi | Okul verir | Okul verir | İşveren verir |
| Gelir ve damga vergisi | İstisna | İstisna | Normal ücret gibi |
| Devlet katkısı | Var | Var | Yok |
Ücret
3308 sayılı Kanun'a göre işletmede mesleki eğitim gören öğrencilere ve zorunlu staj yapan yükseköğretim öğrencilerine, net asgari ücretin belirli bir oranından az olmamak üzere ücret ödenir:
- 20 ve daha fazla personeli olan işletmelerde net asgari ücretin %30'u,
- 20'den az personeli olan işletmelerde Kanun'daki daha düşük oran (%15); geçici düzenlemelerle bu oranın yükseltildiği dönemler olmuştur.
Ödenecek oranı eğitim yılı başında okulunuzla birlikte teyit etmenizi öneririz. 2026'da net asgari ücret 28.075,50 TL'dir: Asgari ücret
Devlet katkısı
Ödediğiniz ücretin bir kısmı, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işletmeye geri ödenir:
- 20'den az personeli olan işletmelerde ödenen asgari tutarın üçte ikisi,
- 20 ve daha fazla personeli olan işletmelerde üçte biri.
Katkının alınabilmesi için ücretin öğrencinin banka hesabına yatırılması ve okulun bildirimleri süresinde yapması gerekir. Katkı, Kanun'da öngörülen asgari ücret üzerinden hesaplanır; daha yüksek ödeme yapmanız katkıyı artırmaz.
Gönüllü stajyer: en sık yapılan hata
Okulun zorunlu tutmadığı, öğrencinin kendi isteğiyle yaptığı staj hizmet akdiyle çalışma sayılır. Bu durumda öğrenciyi işe giriş bildirgesiyle normal çalışan olarak bildirmeniz, asgari ücretten az olmamak üzere ücret ödemeniz ve primleri yatırmanız gerekir. "Stajyer" diye bildirimsiz çalıştırmak kayıt dışı istihdam sayılır: Kayıt dışı çalıştırmanın maliyeti
İşletmenin diğer yükümlülükleri
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimi: Öğrenci de işyerinde çalışan sayılır; ilk gün İSG eğitimi verilir: İş sağlığı ve güvenliği
- Usta öğretici: Mesleki eğitim yapılan işletmelerde eğitimi verecek usta öğretici ya da eğitici personel bulunmalıdır.
- Çalışma süresi: Öğrencilerin çalışma süresi, yaşlarına göre İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle sınırlıdır; gece çalıştırma yasaktır.
- Belgeler: Sözleşme, devam çizelgesi ve ücret dekontlarını saklayın.
Mesleki eğitim yükümlülüğü
Belirli sayıda personel çalıştıran işletmeler, Kanun gereği mesleki eğitim öğrencilerine beceri eğitimi yaptırmakla yükümlüdür. Bu sayı ve kapsam, il mesleki eğitim kurulları tarafından belirlenir; işletmeniz kapsama giriyorsa il millî eğitim müdürlüğünden bilgi alınabilir.
Yasal dayanak: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.18, 25 ve 25/A; 5510 sayılı Kanun m.5/b ve 87; 4857 sayılı İş Kanunu m.71.