e-İrsaliye: kimler geçer, nasıl düzenlenir, nelere dikkat edilir?
e-İrsaliye uygulamasına geçiş zorunluluğu, ciro ve sektör kriterleri, geçiş süreleri, düzenleme zamanı, sevk sırasında belge, irsaliye yanıtı, düzeltme ve iptal, e-Fatura ile ilişkisi ve cezalar.
İrsaliye, malın sevkini belgeleyen ve yolda malla birlikte bulunması gereken belgedir. e-İrsaliye ise bu belgenin elektronik hâlidir; satıcı ile alıcı arasında Gelir İdaresi sistemi üzerinden iletilir.
Kimler zorunlu?
| Grup | Ölçüt | Geçiş zamanı |
|---|---|---|
| Ciro sınırını aşan e-Fatura mükellefleri | Brüt satış hasılatı Gelir İdaresi tebliğinde belirlenen sınırın (10 milyon TL) üzerinde olanlar | Sınırın aşıldığı yılı izleyen yılın 1 Temmuz'u |
| Akaryakıt | EPDK lisansı sahipleri (bayiler dahil) | Ciro şartı aranmaz |
| Maden | Maden Kanunu kapsamındaki ruhsat ve sertifika sahipleri | Ciro şartı aranmaz |
| Şeker | Şeker Kanunu kapsamında şeker üretenler | Ciro şartı aranmaz |
| Demir-çelik | GTİP'in 72 ve 73. fasıllarındaki ürünleri imal, ithal veya ihraç edenler | Ciro şartı aranmaz |
| Gübre | Gübre takip sistemine kayıtlı olanlar | Ciro şartı aranmaz |
| Sebze ve meyve | Hal kayıt sistemine kayıtlı komisyoncu ve tüccarlar | Ciro şartı aranmaz |
Sektörel zorunluluklarda geçiş, şartların oluştuğu tarihten itibaren Tebliğ'de belirtilen kısa süre içinde yapılmalıdır. Sınırlar ve sektörler güncellenebilir; cironuz sınıra yaklaşıyorsa geçişi önceden planlayın: e-Belge zorunluluk kontrolü · GTİP arama
e-İrsaliye'ye geçmek için önce e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmak gerekir: e-Fatura, e-Arşiv ve e-Defter
Ne zaman düzenlenir?
e-İrsaliye, malın fiilen sevkinden önce düzenlenir ve alıcıya iletilir. Sevk sırasında araçta kâğıt çıktı bulundurmak zorunlu değildir; e-İrsaliye'nin numarası veya karekodu ile denetimde ibraz edilmesi yeterlidir. Talep edilirse belgenin kâğıt çıktısı da verilebilir.
e-İrsaliye ile e-Fatura ayrı belgelerdir; mal sevkinden sonra fatura ayrıca düzenlenir.
İrsaliye yanıtı
Alıcı, malı teslim aldıktan sonra sistem üzerinden irsaliye yanıtı gönderir. Yanıtta;
- Malın tamamen kabul edildiği,
- Eksik veya fazla teslim edildiği,
- Kısmen veya tamamen reddedildiği bildirilir.
Bu yanıt, satıcının faturasını düzenlerken esas alınır. Eksik teslimde fatura, kabul edilen miktar üzerinden düzenlenir.
Hata olursa
- e-İrsaliye düzenlendikten sonra sistem üzerinden iptal edilemez; mal sevk edilmemişse alıcı tarafından irsaliye yanıtıyla reddedilir ve yeni belge düzenlenir.
- Sevkten sonra fark edilen hatalarda, durumu açıklayan yeni bir e-İrsaliye ve gerekirse alıcının yanıtıyla düzeltme yapılır.
- Fatura ile irsaliye arasındaki farklar, vergi incelemesinde sorgulanabilir. Bu nedenle stok kayıtları, irsaliye ve fatura birbirini doğrulamalıdır.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Alıcının durumu: Alıcı e-İrsaliye kullanıcısı değilse, satıcı kâğıt irsaliye düzenler veya sistem dışı alıcılara özgü yöntemi kullanır. Alıcının kayıtlı kullanıcı olup olmadığı Gelir İdaresi listesinden kontrol edilir.
- Taşıyıcı bilgileri: Plaka ve şoför bilgisi doğru girilmelidir; yoldaki denetimlerde belge ile araç eşleştirilir.
- Fason ve konsinye sevkler: Satış dışı sevkler (fasona gönderim, depo transferi, tamir) de irsaliye gerektirir.
- Saklama: e-İrsaliye'ler elektronik ortamda, Kanun'daki süreler boyunca saklanır: Ticari defterler ve saklama
Ceza
Zorunlu olduğu hâlde e-İrsaliye düzenlenmemesi veya kâğıt irsaliye düzenlenmesi, belge hiç düzenlenmemiş sayılarak özel usulsüzlük cezasına konu olur. 2026'da bu ceza her tespit için en az 17.000 TL'dir: İdari para cezaları
İlgili hizmetimiz: Defter ve e-Defter
Yasal dayanak: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.230, 240 ve mükerrer m.242; 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği.