Soliq maʼmuriyatidan kelgan xat har doim ham jarimani anglatmaydi, ammo muddatlar qisqa va birinchi javobning sifati natijani belgilaydi. Xatni olgan kuningizdayoq yuborish barcha imkoniyatlarni ochiq saqlaydi.
Qaysi xatni oldingiz?
| Xat | Maʼnosi | Muddat |
|---|---|---|
| Izoh berishga chaqiruv (370-modda) | Maʼmuriyat nomuvofiqlik aniqlagan (dastlabki aniqlangan holat); tekshiruvdan oldin tushuntirish yoki tuzatish imkoniyati | Xabar qilingan kundan boshlab 30 kun |
| Maʼlumot soʻrovi (148-modda) | Muayyan mavzu boʻyicha maʼlumot va hujjatlar soʻrovi | Koʻrsatilganidek (odatda 15 kun) |
| Tekshiruv xati / daftarlarni taqdim etish talabi | Soliq inspektorining tekshiruvi boshlangan | Koʻrsatilganidek; toʻliq tekshiruvlar odatda 1 yil ichida, cheklangan tekshiruvlar 6 oy ichida |
| Soliq / jarima toʻgʻrisidagi xabarnoma | Soliq hisoblangan | 30 kun: kelishuv, 376-modda boʻyicha kamaytirish yoki sudga daʼvo |
| Toʻlov buyrugʻi | Yakuniy qarz toʻgʻrisida xabarnoma | 15 kun |
e-Tebligat orqali yuborilgan xat elektron manzilga yetib borganidan keyingi beshinchi kun oxirida topshirilgan hisoblanadi.
Izoh berishga chaqiruv
- Qamrovi: 370/a-modda umumiy dastlabki aniqlangan holatlar; 370/b-modda soxta yoki chalgʻituvchi hujjatlardan foydalanish boʻyicha dastlabki aniqlangan holatlar (2026-yilda summa chegarasi va yillik xaridlarning 5% bilan). Soliqdan boʻyin tovlash harakatlari odatda bundan mustasno.
- Izoh qabul qilinsa: aniqlangan holat boʻyicha tekshiruv yoki soliq hisoblashga yoʻllanma berilmaydi. Oʻz vaqtida berilgan izoh boʻyicha komissiya koʻpi bilan 45 kun ichida qaror qabul qiladi.
- Izoh yetarli boʻlmasa: kam deklaratsiya qilingan summa natija maʼlum qilinganidan keyin 30 kun ichida tuzatiladi va soliq qoʻshimcha toʻlov bilan toʻlanadi; soliq zarari jarimasi 20%.
- Javob berilmasa: tekshiruv yoki soliq hisoblashga yoʻllanma; jarimalar kamaytirilmasdan qoʻllaniladi.
- Aniqlangan holat maʼmuriyatga maʼlum boʻlgani sababli ixtiyoriy maʼlum qilish endi mumkin emas.
30 kunlik tayyorgarlik rejasi
| Kun | Ish |
|---|---|
| 0–2 | Xabar qilingan sana, xat turi, davr va summani aniqlashtirish |
| 3–7 | Daftarlar, deklaratsiyalar, elektron hujjatlar, bank va shartnoma yozuvlarini toʻplash |
| 8–14 | Aniqlangan holatni yozuvlar bilan satrma-satr solishtirish |
| 15–20 | Soliq yoʻqotilgan-yoʻqotilmaganini va deklaratsiya variantlarini baholash |
| 21–27 | Raqamlangan ilovalar bilan izoh loyihasini tayyorlash; advokat bilan oʻzaro tekshirish |
| 28-kundan oldin | Raqamli soliq idorasi (Dijital Vergi Dairesi) orqali topshirish va kvitansiyani saqlash |
Tekshiruv davomida
- Oʻz vaqtida javob bering; daftarlar va hujjatlarni toʻliq taqdim eting (taqdim etilmagan daftarlar taxminiy soliq hisoblashga va jiddiy oqibatlarga olib keladi).
- Inspektor bilan uchrashuvlar bayonnomalarini tekshiring; soliq toʻlovchi foydasiga boʻlgan jihatlar qayd etilishini taʼminlang.
- QQSni (KDV) qaytarish boʻyicha tekshiruvlarda kontragentlar boʻyicha aniqlangan holatlarga eʼtiroz bildiring va hujjatlarni taqdim eting.
Soliq hisoblangandan keyin uchta yoʻl
| Yoʻl | Qachon mos keladi |
|---|---|
| Jarimani kamaytirish (376-modda) | Aniqlangan holat toʻgʻri boʻlsa; soliq zarari jarimasi birinchi marta 1/2, keyingi safar 1/3 ga, tartibbuzarlik jarimasi 1/2 ga kamaytiriladi. Toʻlov 30 kun ichida |
| Kelishuv | Summa yoki jarima bahsli boʻlsa; kelishilgan summa yakuniy, sudga daʼvo qilinmaydi |
| Sud jarayoni | Huquqiy kelishmovchilik boʻlsa; 30 kun ichida soliq sudiga |
Tafsilotlar va misollar: Soliq jarimalari va ixtiyoriy maʼlum qilish · Soliq zarari jarimasi kalkulyatori · Kechiktirilgan toʻlov foizi
Keng tarqalgan xatolar
- e-Tebligat qutisini tekshirmaslik va muddatni oʻtkazib yuborish.
- Chaqiruvga hujjatlarsiz umumiy gaplar bilan javob berish.
- Tekshiruv boshlanganidan keyin ixtiyoriy maʼlum qilishga urinish.
- Kelishuv va 376-modda boʻyicha kamaytirishni bir vaqtda rejalashtirish (bittasini tanlang).
Manbalar
213-sonli Soliq tartibi toʻgʻrisidagi qonun (107/A-modda e-Tebligat, 134–141-moddalar tekshiruvlar, 148-modda maʼlumot soʻrovlari, 370-modda izoh berishga chaqiruv, 371-modda ixtiyoriy maʼlum qilish, 376-modda kamaytirish, qoʻshimcha 1–12-moddalar kelishuv); Soliq tartibi toʻgʻrisidagi qonun boʻyicha 519-sonli kommyunike; Soliq tekshiruvi kengashining izoh berishga chaqiruvlar boʻyicha qoʻllanmasi; 6183-sonli qonun 55-modda (toʻlov buyrugʻi).