SGK çıkış kodları: doğru kodu nasıl seçersiniz?
SGK işten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodlarının anlamı, en sık kullanılan kodlar, işsizlik ödeneği ve kıdem tazminatıyla ilişkisi, 42–50 kodları ve yanlış kodun düzeltilmesi.
Bir çalışan işten ayrıldığında verilen işten ayrılış bildirgesinde, ayrılışın nedeni iki haneli bir çıkış kodu ile gösterilir. Bu kod küçük bir ayrıntı gibi görünür; oysa işçinin işsizlik ödeneği alıp alamayacağını belirler ve olası bir davada işverenin beyanı olarak önüne gelir.
Önce olayı tanımlayın
Kodu seçmeden önce şu üç soruyu yanıtlayın:
- Sözleşmeyi kim sona erdirdi? İşçi mi, işveren mi, yoksa sözleşme kendiliğinden mi bitti?
- Sözleşme türü ne? Deneme süreli, belirsiz süreli, belirli süreli.
- Bir neden var mı? Haklı neden, sağlık, zorunlu neden, emeklilik, askerlik, evlilik…
En sık kullanılan kodlar
| Kod | Ayrılış nedeni | İşsizlik ödeneği |
|---|---|---|
| 01 | Deneme süreli sözleşmenin işverence feshi | Şartlar varsa alınabilir |
| 02 | Deneme süreli sözleşmenin işçi tarafından feshi | Alınamaz |
| 03 | Belirsiz süreli sözleşmenin işçi tarafından feshi (istifa) | Alınamaz |
| 04 | İşveren tarafından haklı sebep bildirilmeden fesih | Şartlar varsa alınabilir |
| 05 | Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi | Şartlar varsa alınabilir |
| 08 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme | Alınamaz |
| 12 | Askerlik | Alınamaz |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi | Alınamaz |
| 14 | Emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması | Alınamaz |
| 15 | Toplu işçi çıkarma | Şartlar varsa alınabilir |
| 17 | İşyerinin kapanması | Şartlar varsa alınabilir |
| 22 | Diğer nedenler | Duruma göre |
| 24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih | Şartlar varsa alınabilir |
| 25 | İşçi tarafından, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | Şartlar varsa alınabilir |
| 34 | İşyerinin devri veya işin niteliğinin değişmesi | Şartlar varsa alınabilir |
| 42–50 | İşveren tarafından, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | Alınamaz |
"Şartlar varsa" ifadesi; son üç yılda yeterli prim günü ve son 120 gün kesintisiz hizmet gibi koşulları anlatır: İşsizlik maaşı şartları
42–50 arası kodlar
Eskiden işverenin haklı nedenle fesihlerinin tamamı tek kodla (29) bildirilirdi. 2021'den itibaren bu kod kaldırıldı ve İş Kanunu m.25/II'nin her bendi için ayrı kod getirildi:
| Kod | İş Kanunu 25/II | Örnek |
|---|---|---|
| 42 | (a) | İşe girerken gerçeğe aykırı bilgi vererek işvereni yanıltma |
| 43 | (b) | İşverenin şeref ve namusuna dokunan söz ve davranış |
| 44 | (c) | Başka bir işçiye cinsel tacizde bulunma |
| 45 | (d) | Sataşma, işe sarhoş gelme ya da işyerinde uyuşturucu kullanma |
| 46 | (e) | Güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırlarını açıklama |
| 47 | (f) | İşyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan suç |
| 48 | (g) | İzinsiz ve haklı sebep olmaksızın devamsızlık |
| 49 | (h) | Hatırlatıldığı hâlde görevini yapmamakta ısrar |
| 50 | (ı) | İşin güvenliğini tehlikeye düşürme, ağır hasar veya kayba yol açma |
Bu kodlardan biriyle yapılan fesih, işçinin işsizlik ödeneğini ve kıdem tazminatını ortadan kaldırır. Bu yüzden olayın tutanak, savunma istemi, tanık ve yazışmalarla belgelenmesi gerekir.
Sık karşılaşılan durumlar
"İşçi istifa etti ama işsizlik maaşı istiyor, 04 yazar mısınız?" Bu talep sık gelir. Gerçeğe aykırı bildirim, SGK ve İŞKUR'un sonradan yaptığı kontrollerde ortaya çıkabilir; ödenen işsizlik ödeneği faiziyle geri istenir ve işveren de idari para cezasıyla karşılaşabilir. Ayrıca işçi sonradan kıdem tazminatı talep ederse, "işveren feshi" kodu aleyhinize delil olur.
Arabuluculukta anlaşma: Arabuluculukta tarafların anlaşmasıyla sona eren ilişkilerde kod, anlaşmanın içeriğine göre belirlenir; tutanakta fesih nedeninin açık yazılması önerilir. Bkz. Arabuluculuk
Belirli süreli sözleşme: Süre bitimiyle sona eren sözleşmede kod 05'tir. Ancak art arda yenilenen belirli süreli sözleşmeler belirsiz süreli sayılabilir.
Yanlış kod verdiyseniz
İşten ayrılış bildirgesi, e-Bildirge üzerinden belirli süre içinde iptal edilip yeniden verilebilir; süre geçmişse SGK'ya dilekçe ile başvurulur. Düzeltmenin dayanağı olan belgeleri (istifa dilekçesi, fesih bildirimi) dosyada saklayın: İşten çıkış kontrol listesi
Tüm kodların listesi: İşten çıkış kodları tablosu · Hesaplamalar: Kıdem tazminatı · İhbar süresi · İşsizlik ödeneği
Yasal dayanak: 5510 sayılı Kanun m.9; 4857 sayılı İş Kanunu m.17, 24 ve 25; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.51; SGK 2021/9 sayılı Genelge.