Örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması: küçük şirketler için temel kurallar

Küçük ve orta ölçekli şirketlerde ortağın şirkete borç vermesi, şirketin ortağına mal satması ya da kardeş şirkete hizmet faturası kesmesi olağandır. Vergi mevzuatı bu işlemleri yasaklamaz; ama iki soru sorar: Borç gerçekten borç mu, yoksa sermaye mi? Fiyat, birbiriyle ilişkisi olmayan iki tarafın anlaşacağı fiyat mı?

Örtülü sermaye

Şirketin ortaklarından ya da ortaklarla ilişkili kişilerden doğrudan veya dolaylı olarak temin ettiği borçlar, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte şirketin hesap dönemi başındaki öz sermayesinin üç katını aşarsa, aşan kısım örtülü sermaye sayılır.

Sonuçları

• Örtülü sermayeye ödenen veya hesaplanan faiz, kur farkı ve benzeri giderler, kurum kazancının tespitinde gider yazılamaz.
• Bu tutarlar, hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı sayılır; gerçek kişi ortaklar için kâr payı stopajı gündeme gelir.

Örnek

Ortağa ödenen faizin 2.000.000 TL'lik kısma isabet eden payı gider yazılamaz.

Ortakların ya da ilişkili kişilerin verdiği teminatla üçüncü kişilerden (örneğin bir bankadan) sağlanan krediler de kural olarak bu hesaba dahildir. İlişkili bankalardan alınan krediler gibi bazı durumlar için Kanun'da ayrı ölçüler öngörülmüştür; böyle bir krediniz varsa hesabı birlikte yapalım.

Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı

Şirket, ilişkili kişilerle emsallere aykırı fiyat veya bedel üzerinden mal ya da hizmet alım satımı yaparsa, kazanç örtülü olarak dağıtılmış sayılır. İlişkili kişiler; ortaklar, ortakların yakınları, ortakların yönetimi ya da sermayesi bakımından bağlı olduğu şirketler gibi geniş bir çevredir.

Tipik riskli işlemler

• Ortağa ya da yakınına piyasa fiyatının altında araç veya gayrimenkul satışı,
• Ortaktan alınan borca piyasanın üzerinde faiz ödenmesi; ortağa faizsiz borç verilmesi,
• Grup şirketleri arasında hizmet bedelinin belgesiz ya da piyasa dışı belirlenmesi,
• Ortağın şahsi giderlerinin şirket tarafından ödenmesi.

Ortağa verilen borçlar için adat (faiz) hesaplanması bu nedenle önemlidir: Ortaklar cari hesabı ve adat · Adat faizi hesaplama

Belgeleme ve form

• Kurumlar vergisi mükellefleri, ilişkili kişilerle yaptıkları işlemleri kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki transfer fiyatlandırması, kontrol edilen yabancı kurum ve örtülü sermayeye ilişkin form ile bildirir.
• Yurt dışındaki ya da serbest bölgedeki ilişkili kişilerle işlem yapan şirketler ve Büyük Mükellefler Vergi Dairesine kayıtlı şirketler, ayrıca yıllık transfer fiyatlandırması raporu hazırlar.
• Emsale uygunluk; karşılaştırılabilir fiyat, maliyet artı, yeniden satış fiyatı ve diğer yöntemlerle gösterilir. Küçük şirketlerde çoğu zaman piyasa teklifleri, ekspertiz raporları ve banka faiz oranları yeterli dayanak olur.

Pratik öneriler

1. Ortak borçlarını yazılı sözleşmeye bağlayın; vade ve faiz oranını belirleyin.
2. Öz sermayeye oranla büyük ortak borcu varsa, sermaye artırımı seçeneğini değerlendirin: Sermaye artırımı ve azaltımı
3. Ortağa veya ilişkili şirkete yapılan satışlarda bedeli bir ekspertiz ya da piyasa araştırmasıyla belgeleyin.
4. Grup içi hizmetlerde hizmetin gerçekten verildiğini gösteren yazışma ve raporları saklayın.
5. Finansman giderleri ayrıca kısıtlamaya tabi olabilir: Finansman gider kısıtlaması

İlgili hizmetimiz: Vergi danışmanlığı

Yasal dayanak: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.12 ve 13; 1 Seri No.lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ.