Yurt içi asgari kurumlar vergisi: hesap ve istisnalar
7524 sayılı Kanun'la gelen yurt içi asgari kurumlar vergisinin mantığı, hesap adımları, asgari vergi hesabında düşülebilen kalemler, istisna tutulan şirketler ve geçici vergiye etkisi.
Kurumlar vergisi oranı %25 olsa da indirim ve istisnalar nedeniyle bazı şirketlerin ödediği vergi bu oranın çok altında kalabiliyordu. Yurt içi asgari kurumlar vergisi, ödenecek verginin belirli bir alt sınırın altına inmemesini sağlar.
Kural
Hesaplanan kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamaz. Normal yöntemle hesaplanan vergi bu tutarın altında kalırsa, aradaki fark kadar ek vergi ödenir. Düzenleme, 2025 hesap dönemi ve geçici vergi dönemlerinden itibaren uygulanıyor.
Hesap adımları
- Normal hesap: Ticari kâr, kanunen kabul edilmeyen giderler eklenip indirim ve istisnalar düşülerek kurum kazancı bulunur; %25 uygulanır.
- Asgari hesap: İndirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancı üzerinden %10 hesaplanır. Kanun'un saydığı bazı kalemler bu hesapta da düşülebilir.
- Karşılaştırma: İki tutardan yüksek olan ödenir.
Örnek
| Tutar | |
|---|---|
| İndirim ve istisnalar öncesi kurum kazancı | 10.000.000 TL |
| Asgari vergi hesabında düşülemeyen istisna | 7.000.000 TL |
| Normal yöntemde kurum kazancı | 3.000.000 TL |
| Normal yöntemle vergi (%25) | 750.000 TL |
| Asgari vergi (10.000.000 × %10) | 1.000.000 TL |
| Ödenecek kurumlar vergisi | 1.000.000 TL |
Bu şirket, istisnası nedeniyle normal yöntemde 750.000 TL ödeyecekken asgari vergi nedeniyle 1.000.000 TL öder. İstisna asgari vergi hesabında da düşülebilen bir istisna olsaydı sonuç değişirdi. Kendi rakamlarınızla: Kurumlar vergisi hesaplama
Asgari vergi hesabında düşülebilen kalemler
Kanun, asgari vergi matrahında da düşülmeye devam eden indirim ve istisnaları sınırlı olarak saymıştır. Başlıcaları:
- İştirak kazançları istisnası ve emisyon primi istisnası,
- Teknoloji geliştirme bölgesi ve serbest bölge kazanç istisnaları,
- Ar-Ge ve tasarım indirimi,
- Girişim sermayesi fonu ve korumalı işyeri indirimleri,
- Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin işletme kazancı, sat-kirala-geri al ve varlık kiralama işlemleri gibi Kanun'da sayılan diğer istisnalar.
Geçmiş yıl zararları: Tebliğde başlangıçta düşülemeyeceği belirtilmişti; Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararından sonra Gelir İdaresi, 14 Nisan 2025 tarihli duyurusuyla geçmiş yıl zararlarının asgari vergi matrahından da düşülebileceğini açıkladı.
Hesaplanan asgari vergiden düşülenler: İhracat kazancına uygulanan 5 puanlık indirim, sanayi sicil belgeli üreticilere uygulanan 1 puanlık indirim, halka arz indirimi ve 2 Ağustos 2024'ten önce alınmış teşvik belgeleri kapsamındaki yatırıma katkı tutarı asgari vergiden ayrıca düşülebilir. Dönem içinde ödenen geçici vergi ve kesilen vergiler de mahsup edilir.
Şirketinizin yararlandığı her indirimin bu listede olup olmadığını ayrıca kontrol edin; listede olmayan istisnalar asgari vergi hesabında kazanca dahil kalır.
Kimler kapsam dışında?
- Kuruluş tarihinden itibaren üç hesap dönemi boyunca yeni kurulan şirketler (birleşme, devir, tür değişikliği ve bölünme yoluyla kurulanlar hariç),
- Kurumlar vergisinden muaf olanlar,
- Kazancı hasılat esasına göre tespit edilenler.
Geçici vergi ve beyanname
Asgari vergi, geçici vergi dönemlerinde de hesaplanır. Bu nedenle üç aylık dönem sonlarında hem normal hem asgari hesap yapılmalı, beyannamede ilgili bölümler doldurulmalıdır. Geçici vergi rehberi: Geçici vergi nasıl hesaplanır? · Yıllık beyanname: Kurumlar vergisi beyannamesi
Kimleri en çok etkiler?
- Kazancının büyük kısmını istisna kapsamında elde eden şirketler (ör. bazı gayrimenkul satış kazançları, yurt dışı kazançlar),
- Listede yer almayan istisnalardan yararlanan şirketler.
Planlama yapmadan önce her istisnanın asgari vergi karşısındaki durumunu mali müşavirinizle çalışın.
Yasal dayanak: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.32/C; 7524 sayılı Kanun; Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1)'nde değişiklik tebliğleri.