Geçici vergi nasıl hesaplanır, nasıl planlanır?
Üç aylık kâr üzerinden ödenen peşin vergi; beyan dönemleri, kurum ve şahıs işletmesi için oranlar, yıllık beyanda mahsup ve nakit planlaması.
Geçici vergi, yıl içinde elde edilen kazanç üzerinden peşin ödenen vergidir. Yıl sonunda verilen kurumlar veya gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden düşülür. Amacı, verginin tek seferde değil yıl içine yayılarak ödenmesidir.
İlgili hesaplama: Geçici vergi hesaplama
Kimler öder?
Bilanço veya işletme esasına göre defter tutan ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar. Basit usul mükellefleri ve yalnızca ücret, kira geliri olanlar geçici vergi ödemez.
Dönemler ve son günler
| Dönem | Kapsadığı aylar | Beyan ve ödeme |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak–Mart | 17 Mayıs |
| 2. dönem | Ocak–Haziran | 17 Ağustos |
| 3. dönem | Ocak–Eylül | 17 Kasım |
| 4. dönem | — | Verilmez; yıllık beyanname esas alınır |
Hafta sonuna denk gelen son günler ilk iş gününe kayar; güncel tarihler vergi takviminde.
Oran
- Kurumlar: %25 (kurumlar vergisi oranı).
- Gerçek kişiler: Gelir vergisi tarifesi, dönem kazancına göre (%15–%40).
Geçici vergi kümülatif hesaplanır: 2. dönemde Ocak–Haziran kârı üzerinden vergi hesaplanır, 1. dönemde ödenen düşülür.
Örnek
Bir limited şirketin kârı: Ocak–Mart 400.000 TL, Ocak–Haziran 700.000 TL, Ocak–Eylül 1.200.000 TL.
| Dönem | Kümülatif kâr | Hesaplanan (%25) | Önceki ödemeler | Ödenecek |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 400.000 | 100.000 | 0 | 100.000 TL |
| 2 | 700.000 | 175.000 | 100.000 | 75.000 TL |
| 3 | 1.200.000 | 300.000 | 175.000 | 125.000 TL |
Yıl sonu kâr 1.500.000 TL olursa kurumlar vergisi 375.000 TL hesaplanır; 300.000 TL geçici vergi düşülür, nisan sonunda 75.000 TL ödenir. Kâr düşerse fazla ödenen geçici vergi iade veya mahsup edilir.
İlgili hesaplama: Kurumlar vergisi ve asgari kurumlar vergisi
Planlama
- Dönem sonu kayıtları eksiksiz olmalı: Amortisman, kur farkları, karşılıklar ve stok değerlemesi her çeyrek yapılmalıdır. Eksik kayıt, gereğinden fazla geçici vergi demektir.
- %10 sapma kuralı: Geçici vergi matrahı, yıllık beyanda çıkan kazançla karşılaştırıldığında belirli oranda düşük beyan edilmişse, aradaki fark için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanabilir.
- Nakit: Her çeyreğin ortasında ödeme büyüklüğünü size bildiriyoruz. Beyannameler
İlgili hesaplama: Gecikme zammı hesaplama